
Ngày 31/1/2017, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã đến nhà riêng thăm, chúc thọ nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười tròn 100 tuổi. (Ảnh: Nhan Sáng/TTXVN)
Năm nay, ông Đỗ Mười tròn 100 tuổi. Ông đã từng kinh qua nhiều cương vị công tác, nhất là được tôi luyện, trưởng thành qua các cuộc kháng chiến cứu nước và các giai đoạn xây dựng, phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ Tổ quốc, có nhiều đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc.
Ở cương vị công tác nào, ông cũng luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc và nhân dân; giữ vững phẩm chất đạo đức cách mạng của người đảng viên Cộng sản, phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Trong những năm giữ cương vị Tổng Bí thư của Đảng (6/1991-12/1997), với kinh nghiệm thực tiễn phong phú, ông đã cùng tập thể Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đoàn kết, thống nhất, lãnh đạo, chỉ đạo toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta tiếp tục thực hiện đường lối đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, hoàn thành tốt nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.
Đài TNND TPHCM xin trân trọng giới thiệu bài viết của PGS-TS Hà Minh Hồng, Khoa Lịch sử ĐH KHXH&NV – ĐHQG TPHCM viết về Nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười nhân dịp ông tròn 100 tuổi.
---
Được biết người Thanh Trì Hà Nội quê hương ông tự hào về mảnh đất phía Nam kinh thành Thăng Long xưa, vùng đất cổ linh thiêng, giàu truyền thống khoa bảng và đấu tranh cách mạng, nơi có nhiều danh nhân văn hoá đã làm rạng rỡ vùng đất linh thiêng anh hùng như Chu Văn An, Nguyễn Như Đổ, Ngô Thì Nhậm, Bùi Liêm, Vũ Hoành, Đỗ Ngọc Du, Phạm Gia… nơi còn âm vang chiến thắng Ngọc Hồi mùa xuân Kỷ Dậu 1789 Quang Trung đánh đuổi quân Thanh xâm lược.
Đó cũng là nơi có gia đình nông dân thuần hậu sinh ra Nguyễn Duy Cống – Đỗ Mười sớm giác ngộ cách mạng, tham gia hoạt động khi mới 19 tuổi, trở thành người cộng sản của Chi bộ cộng sản đầu tiên ở ngoại thành Hà Nội lúc 22 tuổi.
Được chứng kiến đất cảng Hải Phòng hồi giữa thập niên 50 của thế kỷ XX thay đổi từng ngày từ khi ông Đỗ Mười về làm Bí thư Thành uỷ kiêm Chủ tịch Uỷ ban quân chính thành phố, ai cũng bảo kinh nghiệm lãnh đạo của người chiến sĩ cộng sản Đỗ Mười từng vượt ngục Hỏa Lò thời tiền khởi nghĩa, từng tham gia giành chính quyền trong cách mạng tháng Tám ở Hà Đông, từng đảm trách nhiều cương vị lãnh đạo ở các địa phương Khu III trong suốt 9 năm kháng chiến chống thực dân Pháp, nay hòa bình nên ý chí vượt khó vươn lên như được cất cánh vậy.
Được đọc Lịch sử Quốc hội Việt Nam thấy lưu danh đồng chí Đỗ Mười - Đại biểu Quốc hội từ khóa II liên tục đến khóa VIII, từng 3 lần làm Bộ trưởng trong Chính phủ Việt Nam (Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Thương mại).
Từ cuối thập niên 80 ông đã giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng rồi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Nhà nước Việt Nam (Thủ tướng Chính phủ) giữa lúc đất nước bộn bề những khó khăn, hậu quả chiến tranh còn nhiều, quốc gia bị bao vây cấm vận tứ phía, các thế lực thù địch ra sức chống phá thành quả của cách mạng, suy thoái và khủng hoảng kinh tế trầm kha… Thế mà ông cùng các lãnh đạo Đảng, Chính phủ, Nhà nước lúc ấy chèo chống đưa con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua được, giống như thời “Ngàn cân treo sợi tóc” năm 1946 vậy.
Được nghe các đồng chí trong Đảng kể về thời kỳ Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu tan rã, phong trào cộng sản quốc tế thoái trào, ở Việt Nam đồng chí Đỗ Mười làm Tổng Bí thư với muôn vàn khó khăn.
Câu chuyện Tổng Bí thư Đỗ Mười tiếp quan chức cấp cao Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) lúc đó sang thăm Việt Nam, hỏi về việc đất nước đang khó khăn thì các ngài giải quyết ra sao; ông Đỗ Mười hỏi lại: “Các ngài có nhiều kinh nghiệm, hãy khuyên chúng tôi cần làm gì?”.
Họ bảo Việt Nam phải cần có trong tay khoảng 3,3 tỷ USD. Thế IMF có giúp chúng tôi được phần nào không? Họ trả lời thẳng là không.
Chính trong tình huống đó Tổng Bí thư Đỗ Mười cùng tập thể Đảng tìm ra “bí quyết”: Bác Hồ từng làm và từng nhắc câu “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Dựa vào dân, nên ông đề nghị Chính phủ ban hành 2 biện pháp: một là ban hành chính sách khuyến khích người Việt Nam đi nước ngoài đưa hàng về nước để bán; và hai là chính sách ổn định giá trị đồng tiền.
Quả nhiên hàng ngoại ùn ùn về, hàng hóa bán thoải mái, đặc biệt là thuốc tây; ngân hàng nâng lãi suất tiền gửi làm cho dân đua nhau gửi tiền vào ngân hàng, đông và nhiều đến mức ngân hàng thu không kịp; Cùng với điều đó, chúng ta ban hành một loạt chính sách khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển. Từ đó từng bước khắc phục được nạn khan hiếm hàng hóa, nền kinh tế từng bước phát triển, lạm phát dần dần hạ nhiệt xuống còn 2 con số, rồi 1 con số; đời sống người dân được cải thiện... IMF ngỡ ngàng không hiểu vì sao Việt Nam không có 3,3 tỷ USD mà vẫn giải quyết được nhiều khó khăn…
Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII còn ghi chính Tổng Bí thư Đỗ Mười là người phát biểu lặp lại câu nói nổi tiếng của lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước trên thế giới”; từ đó chúng ta bước vào thời kỳ đổi mới mở cửa đất nước.
Ông Đỗ Mười rất quan tâm đến giáo dục và từng nói “Để nền giáo dục Việt Nam phát triển sánh tầm quốc tế, chúng ta cần đặc biệt chú ý đến công tác giáo dục với thanh, thiếu niên”.
Có lần ông gợi ý: “Những câu chuyện lịch sử thường rất hấp dẫn. Nếu chúng ta đưa nhiều câu chuyện lịch sử vào chương trình thì tôi tin các em sẽ nhanh thuộc và nhớ lâu. Thêm nữa, việc tiếp xúc với phim ảnh nước ngoài nhiều dẫn đến các em thuộc sử nước ngoài hơn sử Việt Nam. Đó là điều rất đau đớn đối với nền Giáo dục Việt Nam”.
Đặc biệt ông nhắc nhở: “Trong quá trình hội nhập và phát triển, bảo vệ và giữ vững độc lập chủ quyền đất nước không chỉ thể hiện qua việc xây dựng nền kinh tế, quốc phòng hùng mạnh mà còn thể hiện qua việc nắm rõ lịch sử nước nhà của thế hệ trẻ. Đó là nền tảng để chúng ta bảo vệ độc lập, chủ quyền của đất nước”.
Đầu năm 2016 ông còn hiến tặng Bảo tàng Hà Nội những hiện vật gần gũi (chiếc áo, chiếc radio, đôi dép, hộp kính, những chiếc cặp…) về cuộc sống giản dị của một người lãnh đạo Đảng và Nhà nước.
Bây giờ ông vẫn hàng ngày đọc sách và báo không cần đeo kính, thường xuyên nghe radio, xem tivi, sử dụng laptop nữa để không ngừng cập nhật tình hình diễn biến trong, ngoài nước; luôn tiếp xúc và trao đổi với lớp trẻ về những kinh nghiệm và quan niệm đời sống chính trị xã hội; thường xuyên chăm sóc cây và tập thể dục để giữ sức khỏe...
Cứ theo ngày sinh 2/2/1917 – nay ông tròn 100 tuổi, đúng “bách niên” rồi; nhưng nhìn qua ảnh trên báo chí truyền thông khi Tổng Bí thư và Chủ tịch nước đến thăm nguyên Tổng Bí thư Đỗ Mười nhân dịp đầu xuân Đinh Dậu 2017, vẫn thấy ông khỏe mạnh hồng hào hoạt bát thế, chắc ai gặp trực tiếp tại nhà ở Hà Nội cũng vẫn không muốn gọi ông bằng “Cụ”, mà gọi là “Bác” để người thêm trẻ, thêm giai lão trường xuân.

