Nhìn lại tháng Vệ sinh an toàn thực phẩm

Hàng loạt người bị ngộ độc thực phẩm. Ảnh minh họa.

Năm nay, sau một tháng phát động, PGS. TS Nguyễn Công Khẩn - Cục trưởng Cục Vệ Sinh An Toàn thực phẩm cho biết trong tháng phát động VSATTP chỉ có 3 vụ ngộ độc thực phẩm, và 30 vụ vi phạm. Theo ông, "công tác quản lí VSATTP trước hết cần phải đánh đúng vào những điểm nguy cơ nhất trong công tác quản lí ngộ độc đối  với các bếp ăn tập thể, tức là những nơi cung cấp thức ăn sẵn chính là nguyên nhân quan trọng dẫn đến ngộ độc thực phẩm hàng loạt, đông người. Do đó, Cục đã chỉ đạo đồng loạt các địa phương thanh tra, kiểm tra tập trung vào các đơn vị cung cấp thức ăn sẵn cũng như là truy nguyên nguồn gốc thực phẩm cung cấp cho bếp ăn đông người".

Tuy nhiên, đó chỉ là những con số thống kê tính đến hết quý I năm 2011 còn thực tế chắc chắn sẽ nhiều hơn. Trong 3 tháng đầu năm 2011, toàn quốc xảy ra 16 vụ ngộ độc thực phẩm với 442 người mắc và 5 người tử vong, trong đó có 1 vụ ngộ độc tập thể 30 người. Chỉ tính riêng trong tháng VSATTP có 30 vụ vi phạm. So với cùng kỳ năm ngoái, số vụ ngộ độc giảm 10 vụ, số người mắc giảm 321 người, số tử vong giảm 11 trường hợp.

16 vụ ngộ độc cấp phải vào viện được thống kê tại các cơ sở y tế, còn số tự đến phòng mạch, tự chữa tại nhà thì chưa ai thống kê. Trên thực tế, từ ngày này sang ngày khác, rất nhiều người tiêu dùng, kể cả người có tiền và có ý thức mong muốn mình là “người tiêu dùng thông thái” nhưng cũng không cách nào biết được trong thức ăn chế biến sẵn ở khắp các hàng quán, kể cả một số thực phẩm đóng gói được tẩm ướp bao nhiêu loại hoá chất, phụ gia độc hại, hàm lượng vượt ngưỡng bao nhiêu? Chỉ những vụ ngộ độc thực phẩm có biểu hiện tức thời thì xử lý được còn những độc chất thẩm thấu âm thầm, tích tụ dần trong cơ thể có khi đến 5, 10... năm sau mới phát bệnh. Những trường hợp trên thử hỏi làm sao mà điều trị?

Một nhân chứng rõ nhất là em Kim Oanh đang học lớp 10, quê ở Long An đã phải cưa hết một chân vì ung thư xương do nhiễm hóa chất và rồi ai dám chắc khối ung thư kia sẽ không tiếp tục di căn?

Dưa hấu tự nổ xuất hiện từ ngày 8-5 ở thôn Đại Lữ, TP Đơn Dương, tỉnh Giang Tô, TQ, theo các chuyên gia nguyên nhân là do nông dân đã xịt loại thuốc tăng trưởng quá muộn, sát thời kỳ thu hoạch.

Mới đây, câu chuyện những trái dưa hấu ở Trung Quốc “phát nổ” với nguyên nhân được cho là dùng quá nhiều chất kích thích tăng trưởng đã khiến cả thế giới phải bàng hoàng. Thiếu kiến thức trồng trọt thì ít nhưng xuất phát từ lòng tham của những người chăn nuôi, trồng trọt mới đáng lo ngại. Họ tìm đủ mọi cách, bất chấp các quy định về sản xuất an toàn để thổi năng suất, sản lượng, đánh bóng sản phẩm, nhằm kiếm được nhiều lợi nhuận nhất. Những thứ siêu trọng, siêu nạc, siêu trái.... thường đi kèm với “siêu độc”...

Để tạo mùi vị thơm ngon, màu sắc bắt mắt, không ít cơ sở sản xuất thực phẩm và cả những bà nội trợ đã sử dụng những hoá phẩm có chứa chất độc hại như chất tạo màu brilliant blue dùng trong chế biến sữa, thạch, sirô, đồ uống. chất này có nguy cơ gây dị ứng ở người. Chất erythrosine sử dụng trong chế biến kẹo, bánh nướng, gia vị có khả năng gây ung thư tuyến giáp. Chất allura red dùng trong chế biến thực phẩm ăn nhẹ và nước uống không cồn có thể gây dị ứng, hen suyễn, viêm mũi, thậm chí gây ra tình trạng hiếu động thái quá ở trẻ em.

Đất nước đang đứng trước những vận hội mới đòi hỏi một xã hội ổn định với người dân khỏe mạnh mà muốn vậy thì mỗi người dân cần phải luôn luôn nâng cao ý thức về VSATTP, hiểu biết và có trách nhiệm phổ biến, tuyên truyền kiến thức đúng đắn tới từng cá nhân, tập thể, doanh nghiệp... Để vấn đề ATTP không còn là trở ngại trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Ông Lê Trường Giang-Phó Giám đốc Sở Y tế TP cảnh báo:  "Trước tình trạng vẫn còn những sản phẩm không đảm bảo điều kiện VSATTP thì người dân nên mua những loại thực phẩm được sản xuất bỡi các cơ sở có thương hiệu, uy tín, trách nhiệm đã được các cơ quan nhà nước kiểm tra và xác nhận tính an toàn của thực phẩm. Không nên tìm mua những mặt hàng rẻ hơn nhưng không có nhãn mác, bao bì và không rõ nguồn gốc".

Như vậy, năm nay, ban chỉ đạo Trung Ương đã thành lập tám đoàn liên ngành tiến hành thanh kiểm tra tại 25 tỉnh, thành phố trọng điểm. Điểm mới của năm nay là làm đến đâu công khai đến đó, kể cả những vụ ngộ độc thực phẩm. PGS.TS Nguyễn Công Khẩn cho rằng: đây chính là yếu tố quan trọng trong việc thực thi pháp luật. Bên cạnh đó là sự vào cuộc đồng bộ của UBND các cấp cũng là điều thúc đẩy tính hiệu quả và tiếp tục duy trì của công tác VSATTP tại cộng đồng. Sau những ngày ra quân của các đơn vị chức năng, những hành vi vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm có giảm đi. Song, liệu sau tháng cao điểm, ai chắc rằng tình trạng làm ăn ẩu tả, bất chấp sức khỏe, tính mạng của cộng đồng sẽ không trở lại, vì đây không phải lần đầu chúng ta phát động tháng An toàn vệ sinh thực phẩm? Hơn thế, những việc xã hội đang làm là đúng, nhưng chắc chắn chưa đủ và ở một góc độ nào đó, mới chỉ giải quyết phần ngọn. Bởi hầu hết người tiêu dùng vẫn phải sử dụng thực phẩm không rõ nguồn gốc như tâm sự rất thật của một chị công nhân: "Thường ở khu công nhân thì rất xa những siêu thị. Trong khi đó trước các khu chế xuất có các chợ tự phát. Ở các chợ tự phát thì giá thực phẩm luôn rẻ hơn tuy không an toàn lắm".

Bảo đảm VSATTP là nhiệm vụ bền bĩ, lầu dài chứ không chĩ diễn ra mỗi năm môt tháng. Mong rằng sau cao điểm tháng VSATTP, ngành chức năng sẽ không "đánh trống bỏ dùi ". Trong thực tế những kẻ ham lợi vẫn chưa đặt lương tâm nhà SX lên hàng đầu trong khi người tiêu dùng thì rất khó, hoặc không thể phát hiện bằng mắt thường các hoá chất, phụ gia độc hại trong thực phẩm.