Quân dân Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định - Những ngày đầu Nam bộ kháng chiến

Quân dân Sài Gòn – Chợ Lớn – Gia Định - Những ngày đầu Nam bộ kháng chiến

Ngày 25-8-1945 Sài Gòn khởi nghĩa thắng lợi. Tám ngày sau nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời, và 21 ngày sau đó quân dân thành phố lại phải bước vào cuộc chiến đấu mới. Trong điều kiện chính quyền nhân dân mới thành lập, tổ chức Đảng các cấp chưa thống nhất, lực lượng võ trang lại mới ra đời, vũ khí thô sơ lại chưa có kinh nghiệm chiến đấu, nhưng quân dân Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định đã phải đương đầu với một kẻ thù đông hơn gấp bội được trang bị phương tiện chiến tranh hiện đại cùng với sự giúp đỡ của các thế lực thù địch.

Biết rằng còn lắm cam go, song với tinh thần “Thà chết tự do hơn sống nô lệ” quân dân Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định đã kiên cường chiến đấu quyết tâm bảo vệ thành quả Cách mạng Tháng Tám vừa mới giành được, xứng danh là chiến sĩ tiên phong nổ phát súng lệnh mở màn cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai. Ngay từ sáng sớm ngày 23-9, các đội Tự vệ chiến đấu, Thanh niên xung phong, Công đoàn xung phong đã chống trả quyết liệt quân địch tại dinh Đốc lý (trụ sở UBND thành phố hiện nay) và ở đường Vécđun (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám), đường Nôrôđôm (nay là đường Lê Duẩn). Đặc biệt là cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt ở cột cờ Thủ Ngữ. Một tiểu đội bảo vệ của ta chỉ có súng săn, dao găm, lựu đạn đã chống chọi với một đại đội quân Anh. Cả tiểu đội đã anh dũng hy sinh. Đến chiều 23-9 thì tiếng súng kháng chiến đã nổ khắp thành phố. Đêm 23-9, quân dân Khánh Hội tấn công bót Thương Khẩu trên đường Giăngơđen (nay là đường Nguyễn Tất Thành), giải thoát hơn 70 thanh niên bị địch giam giữ. Đến 10 giờ sáng cùng ngày ta làm chủ khu vực này. Cùng với trận chiến đấu bảo vệ dinh Đốc lý, trận đánh cầu Macmahon (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) và trận cầu Kiệu (trong đêm 23 và rạng sáng 24-9), trận tấn công bót Thương Khẩu đã mở màn cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược lần thứ hai của dân tộc ta. Đêm 24-9 và ngày 25-9-1945 quân ta bao vây địch ở phố Eron, tiêu diệt hơn 100 tên Pháp; đốt công an cuộc, xưởng làm vật liệu bằng cao su Lup be ở Cầu Muối và một số kho gạo của chúng; đánh địch ở đường Maye (nay là đường Võ Thị Sáu), ở Bến Tắm ngựa. Tối đến một đội du kích chia làm nhiều tốp cùng lúc tập kích khám lớn, đánh chớp nhoáng khiến địch trở tay không kịp.

Cùng trong đêm này, các LLVT của ta từ các hướng tây, đông và cầu Chữ Y đã kịp về Sài Gòn chiến đấu. Ngày 25-9, cả Sài Gòn bãi công, bãi thị, bãi khóa, dân chúng tản về các vùng ngoại ô.

Ngày 26-9, qua Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam, Hồ Chủ tịch đã gửi thư cho đồng bào Nam bộ khẳng định quyết tâm kháng chiến của Trung ương, chính phủ và nhân dân cả nước luôn hướng về Nam bộ cùng chống giặc ngoại xâm. Theo đó là những trận tấn công, bao vây đánh địch của quân dân Sài Gòn diễn ra khắp nơi. Một trong những trận chiến đấu ác liệt của thời điểm này là trận đánh địch tiến quân qua cầu Thị Nghè.Chiều 28-9, ta phục kích ở ngã ba Chú Ía, bắn chết tên đại tá Mỹ Peter Decwey Những ngày cuối cùng của tháng 9, chiến sự lan dần về các vùng ngoại ô và diễn ra quyết liệt tại các khu vực cầu Thị Nghè, cầu Chữ Y, cầu ông Lãnh, cầu Quay...Thế là chỉ trong một tuần lễ tự vệ kháng chiến, quân dân Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định đã nhanh chóng bước vào cuộc chiến đấu đầy tự tin, gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề. Trung tướng Nguyễn Thế Bưng – Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc Phòng , một vị tướng tư lệnh QK7 và QK9 , người chiến sĩ trong những ngày đầu Nam bộ kháng chiến kể lại khí thế tiến công ngày ấy:

Kết quả có 138 xí nghiệp, công sở lớn nhỏ, 22 kho tàng, 4 chợ, 81 tàu chiến, 200 xe hơi và nhiều cầu, đường, xe quân sự của địch bị đốt phá cùng với gần 300 tên địch bị tiêu diệt. dồn chúng sa vào thế trận chiến tranh nhân dân gặp nhiều khốn quẫn.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố, suốt 9 năm kiên cường chiến đấu, quân và dân thành phố làm tròn sứ mệnh lịch sử mãi mãi xứng danh với Nam bộ “Thành đồng Tổ quốc”.

64 năm một chặng đường đầy gian lao, thử thách nhưng cũng vô cùng tự hào đối với quân và dân thành phố, những người đã đồng hành cùng với dân tộc bước vào cuộc chiến đấu mới gìn giữ nền độc lập tự do của Tổ quốc từ trong buổi bình minh. Phát huy hào khí Nam bộ kháng chiến, 34 năm qua, đặc biệt là trong hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới xây dựng đất nước, dưới sự lãnh đạo của Thành ủy - UBNDTP, đồng bào và chiến sĩ thành phố đã phấn đấu vươn lên đạt được những thành tựu to lớn và có nghĩa hết sức quan trọng trên nhiều lĩnh vực của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN. Cuộc sống vật chất, tinh thần của các tầng lớp nhân dân không ngừng được cải thiện, kinh tế, xã hội ngày càng phát triển, quốc phòng - an ninh luôn được giữ vững. Đây chính là cơ sở và là nền tảng vững chắc bảo đảm cho thành phố luôn là đầu tàu của cả nước trên nhiều lĩnh vực trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đối với thế hệ trẻ, Trung tướng Nguyễn Thế Bưng – Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc Phòng căn dặn:

Vì cả nước, cùng cả nước, đồng bào và chiến sĩ thành phố Hồ Chí Minh nguyện đoàn kết một lòng, tiếp tục phấn đấu vươn lên những tầm cao mới, xứng đáng với truyền thống cách mạng vẻ vang của Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định kiên cường bất khuất.

Thành Sang ( Theo tư liệu của Đ/c Hữu Mạo – Bộ CHQSTPHCM)