Tin tứcQuỹ do người dân đóng góp - mỗi nơi thu mỗi kiểu
(VOH) - Lâu nay, các hộ dân thường không có thói quen ghi nhớ những khoản tiền mà mình đóng góp cho địa phương. Khi được hỏi, đa phần người dân đều không thể trả lời chính xác rằng họ phải đóng bao nhiêu khoản, gồm những khoản nào, số tiền cho mỗi khoản là bao nhiêu. Cũng không có gì phải ngạc nhiên khi người dân không biết số tiền mình đóng góp được chi dùng vào những việc gì, chi lúc nào và chi ở đâu?
Trừ khoản thu thuế đã được Luật Thuế thu nhập quy định, chúng ta đã có chủ trương không bắt buộc thu bất cứ khoản tiền nào từ các hộ dân. Tuy nhiên, thực tế lại không hoàn toàn như chủ trương ấy. Nhiều địa phương vẫn tự đặt ra cho mình những " lệ ” riêng. Khi chúng tôi đi tìm hiểu, tại các phường đều cho biết: hiện chỉ còn duy nhất 1 loại quỹ bắt buộc thu là Quỹ Phòng chống lụt bão. Đối với loại quỹ này, người dân đang trong độ tuổi lao động đóng góp 6.000đ/ người/ năm; còn các hộ kinh doanh thì thực hiện mức đóng cao hơn. Còn lại, với hơn một chục các loại quỹ khác như: Quỹ An ninh Quốc phòng, Quỹ Chăm sóc Người cao tuổi, Quỹ Bảo trợ Trẻ em, Quỹ Đền ơn đáp nghĩa, Quỹ Xóa đói giảm nghèo, Quỹ Vì người nghèo, Quỹ Xã hội từ thiện, Quỹ xây dựng cơ sở hạ tầng, Quỹ Phòng chống đê điều… đều được thu theo hình thức vận động. Tất cả đều không có những quy định cụ thể về đối tượng và số tiền mà người dân phải đóng. Gọi là thu theo hình thức vận động, người dân tự nguyện đóng góp nhưng thử hỏi khi tổ trưởng tổ dân phố đến nhà thu tiền, mấy ai từ chối đóng số tiền theo đề nghị của Tổ trưởng. Bà Phan Thị Vinh, ngụ tại P.13, Quận Tân Bình nói:
Hiểu thế nào cho đúng về từ “vận động” trong cụm từ “Thu theo hình thức vận động”? Ngay như bà Nguyễn Thị Thúy Hoa - người đã nhiều năm làm tổ trưởng tổ 43, P.Bình Trị Đông, KP5, Q.Bình Tân - cảm thấy việc dùng từ “vận động” trong trường hợp thu tiền của người dân vẫn chưa chính xác. Bà Nguyễn Thị Thúy Hoa phân tích:
Đúng như lời bà Hoa phân tích, vận động nhưng sao lại ra chỉ tiêu ? Tổ trưởng tổ dân phố là người trực tiếp đi thu tiền của dân tự nguyện đóng, đem về nộp lại cho phường - nhưng phải nộp đủ theo chỉ tiêu như thế thì liệu có hợp lý hay không? Chính tổ trưởng dân phố cũng chưa thông kiểu vận động như thế thì chẳng trách người dân không thể ý thức rõ ràng và chính xác về nghĩa vụ và quyền lợi của họ khi tham gia đóng góp. Trong khi đó, các lãnh đạo phường lại khẳng định: việc thu các loại quỹ do người dân đóng góp, trước khi triển khai xuống các tổ dân phố, phường đều có sự họp bàn và thống nhất. Việc thu không mang tính chỉ tiêu nhưng phải có chỉ tiêu cốt để phấn đấu càng cao càng tốt ! Chỉ tiêu phấn đấu dựa trên đề xuất của người dân, của các bộ phận có liên quan như Mặt trận và các tổ chức, đoàn thể như: Ban chỉ đạo sinh hoạt hè, Ban vận động khu dân cư, Ban vận động Vì người nghèo… Người dân khi đóng tiền sẽ được ký tên vào sổ rồi nhận phiếu thu, biên lai từ phường. Tuy nhiên, khi đi thực tế và lắng nghe ý kiến từ người dân tại một số địa phương thì không phải nơi nào người dân cũng có biên lai thu tiền của Phường. Ngay cả việc chi dùng các loại quỹ này cũng không được công khai với người dân. Chủ tịch Phường là người chịu trách nhiệm trong việc vận động, cân đối các loại quỹ. Ông Trịnh Hữu Anh - Phó Chủ tịch P.13 Q.Phú Nhuận nói về quĩ phòng chống lụt bão:
Theo lời ông Trịnh hữu Anh là thế , nhưng thực tế khi người dân có hỏi tổ trưởng dân phố về số tiền được chi như thế nào thì chắc chắn tổ trưởng cũng không thể biết được, còn đến kỳ họp HĐND phường thì cũng chỉ có đại biểu biết chứ người dân cũng không biết ! Sau khi thí điểm không tổ chức HĐND cấp phường và quận thì công tác giám sát của các đại biểu không còn nữa, thế thì hiện nay ai là người giám sát được các khoản thu này ? Chia sẻ với chúng tôi về vấn đề này, ông Nguyễn Hữu Tài - Chủ tịch UBMTTQ P.4 Q.8 - nói:
Nói về khoản thu cũng khác nhau. Điều nầy tạo cho người dân tâm lý là việc thu các khoản tiền nầy được thực hiện không công bằng, từ đó có đóng góp cũng coi như là việc bắt buộc. Qua trao đổi với 1 số phường, chúng tôi càng thấy rõ hơn bất cập này: Ở P8 Q5 thu 5 khoản; P. Đa Kao Q.1, Phường Bình Trị Đông Quận Bình Tân thu 6 khoản; Phường 13 Quận 6 thu 8 khoản.... Một hạn chế nữa là có nơi không đặt ra số tiền cụ thể mà mỗi hộ dân phải đóng, nhưng nơi khác lại yêu cầu số tiền cụ thể mà mỗi hộ dân phải đóng góp. Tùy theo tổ trưởng dân phố thỏa thuận với các hộ,có nơi chia ra làm nhiều đợt nhưng cũng có nơi trong một năm cộng gộp tất cả các khoản lại để thu một lần cho tiện. Trao đổi thêm về những bất cập, hạn chế này, ông Huỳnh Công Hùng - Phó Ban Kinh tế Ngân sách, HĐND TPHCM - nói:
Theo các địa phương thì các khoản thu này rất hữu ích vì sẽ tập trung kinh phí cần thiết để phường,xã chi dùng vào những việc cần thiết cho dân cũng như san sẻ gánh nặng của ngân sách. Đồng thời, thông qua việc tham gia đóng góp các loại quỹ, người dân sẽ nâng cao hơn về ý thức sống vì cộng đồng. Tuy nhiên, các địa phương thu mỗi nơi mỗi kiểu như thế sẽ tăng tính cục bộ địa phương. Và điều chúng tôi muốn đề cập chính là, các khoản thu trong dân cần có sự giám sát của Chính quyền và cả người dân. Ở đây cũng phải nhấn mạnh rằng vai trò của mặt trận tổ quốc các cấp cần nâng cao hơn nữa trong công tác giám sát việc chi tiêu các khoản thu nầy tại các địa phương, như thế việc đóng góp của người dân mới thật sự có ý nghĩa./.
Diệu Phương