Vấn đề hôm nay: "Khám sức khỏe" các tập đoàn, tổng công ty nhà nước

(VOH) - Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa tổ chức giám các tập đoàn và Tổng công ty Nhà nước về thực hiện chính sách pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản của nhà nước.

Vấn đề hôm nay: "Khám sức khỏe" các tập đoàn, tổng công ty nhà nước

Đoàn giám sát khẳng định, các tập đoàn, tổng công ty đóng vai trò quan trọng trong việc huy động sức mạnh tổng thể và chủ đạo của kinh tế nhà nước nhằm thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội. Chỉ tính riêng năm 2008, khối doanh nghiệp nhà nước mà nòng cốt là các tập đoàn, tổng công ty đã đóng góp gần 40% giá trị GDP, 50% kim ngạch xuất khẩu và hơn 28% tổng thu nội địa. Tuy nhiên, hoạt động của các tập đoàn và tổng công ty đã bộc lộ nhiều vấn đề đáng lo ngại.

Qui mô về chủ sở hữu giảm, có 14 đơn vị đã không đảm bảo được chủ sở hữu và có sự thất thoát vốn nhà nước. Trong đó, có đến 8 tập đoàn và tổng công ty có tổng số nợ gấp 10 gần vốn sở hữu, chiếm 32% tổng số các tập đoàn và tổng công ty. Một điểm đáng lưu ý, đã có tập đoàn phát hành trái phiếu, bán cho tổ chức tín dụng và sử dụng nguồn vốn này để trả nợ vay ngân hàng. Đây là một biểu hiện không lành mạnh trong quan hệ tín dụng vì thực chất đó là hiện tượng đảo nợ. Các tập đoàn, tổng công ty đã dùng thương hiệu của mình mà thực chất là tài sản của xã hội để thực hiện mục đích vay tiền bằng phát hành trái phiếu mà trả cho khoản nợ trước đó nhằm che giấu cho việc kinh doanh thua lỗ của mình. Giám sát còn cho thấy, một nửa trong tổng số 90 tập đoàn, tổng công ty tham gia đầu tư vào lĩnh vực tài chính như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, góp vốn quĩ đầu tư, bất động sản mà số vốn này từ 6.000 tỉ đồng năm 2006 đã yên 21.000 tỉ đồng vào năm 2008. Và cuối năm 2008, tình hình thị trường tài chính có vấn đề, đa số các tập đoàn, tổng công ty đầu tư vào lĩnh vực này đều bị lỗ hoặc không có lời.

Thực ra, sản xuất kinh doanh lỗ, lãi là chuyện bình thường nhưng lỗ nhiều năm liên tục thì đúng là có vấn đề. Nhất là các doanh nghiệp lỗ 3 năm liên tục thì cần phải xem xét mà hiện nay đã có 20 đơn vị trong tổng số 90 tập đoàn và tổng công ty nằm trong dạng này.

Đã có quan điểm cho rằng, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước không chỉ làm nhiệm vụ sản xuất kinh doanh đơn thuần mà còn làm nhiệm vụ chính trị. Điều đó đúng nhưng chưa đủ. Các tập đoàn và tổng công ty nhà nước được ưu đãi rất nhiều về vốn đầu tư, đất đai. Chúng ta cần có sự phân biệt rạch ròi đâu là nhiệm vụ chính trị, đâu là do kinh doanh thua lỗ. Nếu làm nhiệm vụ chính trị như đầu tư vào vùng sâu, vùng xa thì đầu tư cụ thể là bao nhiêu và lỗ ở lĩnh vực này là bao nhiêu. Còn đầu tư sang ngoài nhiệm vụ chính trị hoặc chức năng chính của mình mà thua lỗ thì người quyết định đầu tư phải chịu trách nhiệm. Từ sự xác định rạch ròi như vậy để có giải pháp chấn chỉnh các hoạt động của các tập đoàn, tổng công ty đem lại hiệu quả hơn. Cần thiết phải xử lý đến nơi đến chốn những người làm thất thoát tài sản nhà nước do đầu tư không đúng chức năng, nhiệm vụ được giao.

Nguyễn Khánh