Tin tứcChuẩn bị bước sang năm thứ 30 kể từ vụ rác vũ trụ rơi trúng bà Lottie Williams tại bang Oklahoma (Mỹ) vào tháng 1/1997, thế giới đến nay vẫn chưa ghi nhận trường hợp nạn nhân thứ hai dù mật độ vật thể nhân tạo trên quỹ đạo đã tăng gấp nhiều lần.
Diễn biến sự kiện năm 1997
Vào rạng sáng ngày 22/1/1997, trong lúc đang đi bộ tập thể dục tại Công viên O'Brien, bang Oklahoma (Mỹ), bà Lottie Williams bị một vật thể lạ rơi trúng vai nhưng không gặp thương tích.
Mảnh vỡ có kích thước và trọng lượng tương đương một vỏ lon nước ngọt, bề mặt bị cháy đen và biến dạng. Sự việc xảy ra ngay sau khi một vệt sáng lớn xuất hiện trên bầu trời khu vực này.
Mảnh vỡ sau đó được chuyển đến The Aerospace Corporation theo yêu cầu của Không quân Mỹ để phân tích. Kết quả cho thấy đây là một mảnh sợi thủy tinh composite cách nhiệt, thường được sử dụng cho thùng chứa nhiên liệu trong ngành hàng không vũ trụ. Các vệt nhôm bám trên bề mặt chứng tỏ vật thể đã bị nóng chảy khi xuyên qua bầu khí quyển.
Dựa trên dữ liệu quỹ đạo bay và lời khai của các nhân chứng tại Kansas, Oklahoma và Texas, Không quân Mỹ xác định đây là mảnh vỡ từ tầng thứ hai của tên lửa Delta II (mẫu Aerojet AJ10-118K).
Tên lửa này từng được dùng để phóng vệ tinh vào tháng 4/1996. Trong quá trình rơi tự do, tàn dư của tên lửa đã phát nổ ở độ cao 18.500 mét phía trên khu vực Sông Arkansas, khiến các mảnh vỡ văng rải rác.
Sau quá trình điều tra, Không quân Mỹ đã cho phép bà Williams giữ lại mảnh vỡ. Kể từ năm 1997 đến nay, chưa có thêm trường hợp nào ghi nhận người dân bị rác vũ trụ rơi trúng.
Quy định về an toàn không gian hiện hành
Tính đến năm 2026, quỹ đạo Trái Đất đang chứa hàng chục ngàn vệ tinh thương mại thuộc các siêu dự án không gian. Tuy nhiên, tỷ lệ rác vũ trụ gây sát thương cho con người lại được kiểm soát ở mức gần bằng 0.
Kết quả này đến từ việc các tổ chức không gian hiện nay bắt buộc phải áp dụng quy trình tiêu hủy thiết bị hết hạn có kiểm soát. Các vệ tinh và linh kiện tên lửa được lập trình quỹ đạo để bốc cháy hoàn toàn trong tầng thượng quyển hoặc rơi xuống các đại dương, cách xa khu vực dân cư.
Sự việc của bà Williams cũng đặt ra nền tảng cho việc xử lý các rủi ro pháp lý trong giai đoạn thương mại hóa không gian. Ở thời điểm năm 1997, sự cố không ghi nhận các tranh chấp pháp lý.
Tuy nhiên, nếu một trường hợp rác vũ trụ rơi trúng người xảy ra ở thời điểm hiện tại, nạn nhân có cơ sở pháp lý để yêu cầu các công ty tư nhân hoặc quốc gia sở hữu vật thể bồi thường thiệt hại, dựa trên Công ước về Trách nhiệm Quốc tế đối với Thiệt hại do Vật thể Không gian gây ra.
Hiện các cơ quan hàng không vũ trụ vẫn duy trì mạng lưới giám sát toàn cầu đối với các mảnh vỡ lớn để đưa ra cảnh báo không phận kịp thời.
