TP.HCM: Đào tạo và xây dựng lực lượng kế thừa ngành kịch hát dân tộc

(VOH) - Là một trong những tinh hoa của truyền thống nghệ thuật dân tộc, hàng trăm năm qua, ngành kịch hát dân tộc (gồm tuồng, chèo, cải lương… cùng một số hoạt động nghệ thuật biểu diễn khác) đã in đậm dấu ấn trong đời sống tinh thần và thẩm mỹ của các thế hệ người Việt.

Nhằm giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của loại hình nghệ thuật này, các trường văn hóa nghệ thuật tại TP.HCM trong những năm qua đều có mở các lớp đào tạo để bồi dưỡng và xây dựng lực lượng kế thừa.

Dù đời sống của bộ môn kịch hát dân tộc trong thời gian qua gặp không ít khó khăn, dù nghệ sĩ phải “chật vật” để sống với nghề nhưng không vì thế mà bộ môn nghệ thuật này mất đi chỗ đứng trong lòng khán giả, đặc biệt là khán giả trẻ. Điều đó được chứng minh qua việc có rất nhiều bạn trẻ “ôm ấp” giấc mơ được bước chân vào các trường văn hóa nghệ thuật để học và rèn nghề. Thế nhưng trên thực tế không phải trường văn hóa nào cũng có Khoa kịch hát dân tộc.

Một trong những trường nghệ thuật với thế mạnh về kịch hát dân tộc là trường Đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM. Năm nay, Khoa kịch hát dân tộc của trường tiếp tục tuyển sinh với hai chuyên ngành diễn viên cải lương và nhạc cải lương dành cho hệ trung cấp 3 năm và cao đẳng 4 năm. Trong quá trình học, các bạn sẽ được nhà trường hỗ trợ một khoản kinh phí cũng như quần áo và đạo cụ tập vai diễn. Cũng chính từ ngôi trường này, rất nhiều nghệ sĩ cải lương, danh cầm đã tỏa sáng như: Lê Tứ, Thy Trang, Lê Hồng Thắm, NSƯT nhạc sĩ Văn Môn, NS Thanh Thủy….

Tuy nhiên có một thực tế mà nhà trường lo lắng là trong 4 năm trở lại đây, “đầu vào” của khoa luôn bấp bênh khi các em có năng khiếu thì không đủ bằng cấp, hay có bằng cấp thì năng khiếu chưa đủ, đặc biệt là Khoa nhạc cải lương. Vì vậy, từ năm học 2013, nhà trường không chỉ tuyển sinh chính quy mà còn mở rộng tuyển sinh tự do, tất cả những bạn nào có đam mê và yêu thích với bộ môn kịch hát dân tộc đều có quyền đăng ký vào học tại trường. Theo Thạc sĩ - đạo diễn Lê Nguyên Đạt - Trưởng khoa Kịch hát Dân tộc của trường thì, đây là một hướng mở để nhà trường tiếp cận gần hơn với những tài năng và nhen nhóm thêm hy vọng và cơ hội cho những bạn trẻ thật sự say mê sân khấu nhưng còn hạn chế về mặt bằng cấp. Ông Lê Nguyên Đạt cho biết thêm:

Dù là một đơn vị nghệ thuật mạnh về biểu diễn nhưng trong nhiều năm qua nhà hát cải lương Trần Hữu Trang được xem là một “ngôi trường” đào tạo uy tín. Với phương thức “nghề truyền nghề”, nhà hát đã góp phần đào tạo ra nhiều ngôi sao sáng giá như: NSƯT Thoại Mỹ, NSƯT Kim Tử Long, NSƯT Thanh Thanh Tâm, Thanh Lựu, Minh Hoàng… Ưu thế đào tạo của nhà hát là các em không chỉ được học nghề mà được làm nghề ngay khi còn là sinh viên, được rèn nghề ngay tại các đoàn cải lương của nhà hát. Chính vì học đi đôi với hành nên hầu như sinh viên nào tốt nghiệp từ khóa đào tạo của nhà hát đều ca hay, diễn giỏi.

Bà Huỳnh Mai - Phó Giám đốc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang chia sẻ, dù không đào tạo theo phương thức của các trường văn hóa, nhưng những sinh viên sau khi tốt nghiệp đều có thể tự tin để làm nghề với vốn kiến thức học được từ nhà hát, bà Huỳnh Mai cho biết:

Năm 2012 theo chỉ đạo của Sở Văn hóa - Thể thao - Du lịch TP.HCM, nhà hát có kết hợp với trường Cao Đẳng Văn hóa Nghệ thuật TP.HCM đào tạo miễn phí lớp trung cấp cải lương. Năm nay, đến thời điểm hiện tại, cả nhà hát và Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật vẫn chưa có “động tịnh” gì vì còn chờ chỉ đạo từ Sở.

Một trong những ngôi trường được xem là niềm tự hào của phần lớn bạn trẻ khi trưởng thành từ đây - là Nhạc viện TP.HCM - năm nay, trường tiếp tục tuyển sinh hệ trung cấp và đại học nhạc dân tộc với nhiều nhạc cụ như: Guitar phím lõm, tranh, bầu, sáo, tiêu…

So với các trường nghệ thuật khác, nhạc viện TP.HCM có một quy trình đào tạo khá tốt với một giáo trình dài, chuyên sâu. Một sinh viên khi tốt nghiệp trung cấp tại trường đã có thể tự tin để làm nghề, dù là sáng tác, hòa tấu trong dàn nhạc hay độc tấu vẫn không phải là vấn đề lớn. Thông thường nếu muốn thi lên bậc đại học của nhạc viện, đòi hỏi các sinh viên phải hoàn thành lớp trung cấp 6 năm thì mới có đủ kiến thức theo học lớp đại học 4 năm. Nếu muốn học chuyên sâu về nghiên cứu âm nhạc dân tộc thì, nhạc viện TP.HCM luôn là ưu tiên hàng đầu của nhiều sinh viên, nghệ sĩ, nhạc sĩ. Thạc sĩ, nhạc sĩ Huỳnh Khải - Trưởng khoa Âm nhạc Dân tộc Nhạc viện TP.HCM chia sẻ thêm:

Ngoài những trường văn hóa kể trên thì một số trường văn hóa còn lại ở TPHCM như: Đại học Văn hóa, Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân Đội, trường Cao Đẳng Văn hóa Nghệ thuật, trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật và Du lịch TP.HCM… đều thiếu Khoa kịch hát dân tộc. Nhìn lại công tác đào tạo tại các trường văn hóa nghệ thuật mới thấy hết sự cố gắng của những đơn vị này, thế nhưng như vậy vẫn chưa đủ. Yêu kịch hát dân tộc nhưng có nhiều bạn trẻ vẫn “chậm chân” so với nhiều bạn bè khác vì chỉ tiêu tuyển sinh ít, đôi khi vì sự khống chế về số lượng nên có nhiều em có năng khiếu thật sự không có điều kiện phát triển. Dù một ít sinh viên sau khi tốt nghiệp vẫn “loay hoay” với bài toán làm nghề, nhưng nhìn chung lại họ vẫn sống được với nghề, vẫn có thể thỏa sức đam mê. Vấn đề còn lại là đổi mới phương thức đào tạo, tăng cường thêm Khoa kịch hát dân tộc tại các trường văn hóa và tạo thêm cơ hội để các sinh viên, diễn viên trẻ được tiếp cận với nghề.