Tin tứcTheo dự thảo, không phải mọi công trình xây dựng sai phép đều buộc phải tháo dỡ. Những công trình đã hoàn thành, phù hợp quy hoạch hiện hành, bảo đảm an toàn và không xâm phạm quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác có thể được xem xét cho tồn tại có điều kiện.
Việc phá dỡ toàn bộ trong một số trường hợp có thể gây thiệt hại kinh tế - xã hội lớn hơn lợi ích đạt được. Do đó, việc nghiên cứu cơ chế cho phép tồn tại có điều kiện được đánh giá là hợp lý trong bối cảnh nhiều dự án tồn đọng kéo dài tại TP. Hồ Chí Minh.
Những công trình vi phạm trật tự xây dựng có thể được xem xét cho tồn tại nếu đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt về quy hoạch, an toàn và nộp lại lợi bất hợp pháp - Ảnh: Hà Mai - Thanh Niên
Tuy nhiên, dự thảo nhấn mạnh phải phân biệt rõ giữa xử lý hậu quả vi phạm với việc công nhận hành vi vi phạm là hợp pháp. Hai vấn đề này có bản chất pháp lý hoàn toàn khác nhau.
Khoản 6 Điều 34 Luật Phát triển đô thị năm 2026 cho phép HĐND TP. Hồ Chí Minh ban hành chính sách đặc thù để tháo gỡ dự án chậm triển khai, nhưng phải có kết luận thanh tra, kiểm tra hoặc bản án có hiệu lực pháp luật xác định sai phạm do lỗi của cơ quan quản lý nhà nước hoặc do lỗi của cả hai bên.
Việc tháo gỡ các dự án tồn đọng phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật, không để vi phạm trở thành lợi thế kinh tế - Ảnh: Hà Mai - Thanh Niên
Cơ chế đặc thù không áp dụng cho các vi phạm hoàn toàn xuất phát từ hành vi cố ý của chủ đầu tư. Luật cũng yêu cầu xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân vi phạm, thu hồi lợi ích vật chất do vi phạm và không hợp pháp hóa sai phạm.
Dự thảo đề xuất cách tính số lợi bất hợp pháp đối với công trình kinh doanh bằng diện tích sàn vi phạm nhân với đơn giá hợp đồng mua bán (không thấp hơn suất vốn đầu tư), sau đó nhân với tỷ lệ 50%. Trường hợp không có hợp đồng sẽ áp dụng cách tính khác.
Theo Nghị định 339/2026, nhiều vi phạm trật tự xây dựng vẫn phải buộc phá dỡ. Vì vậy, cơ chế TP. Hồ Chí Minh đề xuất là giải pháp đặc thù, có phạm vi và điều kiện áp dụng nghiêm ngặt, không phải nguyên tắc xử lý chung.
Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong việc để công trình vi phạm hình thành và hoàn thành. Việc chỉ tập trung vào khoản tiền chủ đầu tư nộp mà không làm rõ trách nhiệm quản lý là chưa đủ.
Để đảm bảo tính minh bạch, cần công khai danh mục dự án, thời điểm phát sinh vi phạm, nguyên nhân sai phạm, kết luận thanh tra, trách nhiệm của từng bên và căn cứ cho phép công trình tồn tại.
Các điều kiện về an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy phải được kiểm định bởi đơn vị đủ năng lực. Không thể lấy lý do chống lãng phí để đánh đổi an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Người mua nhà ngay tình phải được bảo vệ bằng giải pháp cụ thể. Nếu công trình đủ điều kiện tồn tại, cần hoàn thiện thủ tục pháp lý để người dân thực hiện quyền sở hữu. Nếu không đủ điều kiện, trách nhiệm bồi thường phải được giải quyết minh bạch.
