Bình luận: Hai kỳ thi và những khoảng cách đáng lo ngại

Theo đánh giá của Bộ GD và ĐT, kỳ thi ĐH- CĐ năm 2012 kết thúc trong sự an toàn và khá yên ổn. Dư luận cũng cho rằng đề thi ra khá sát với nội dung bậc phổ thông và phù hợp với trình độ chung của thí sinh và nếu nắm vững kiến thức PTTH là có thể tự tin thi vào ĐH. Tuy nhiên thực tế diễn ra lại không hẳn là như vậy. Trước hết tỷ lệ tốt nghiệp của cả nước năm nay là gần 98%, cho thấy hai khả năng: một là nó phản ánh đúng thực lực của học sinh, từ đó các em có cơ sở vững chắc để thi ĐH và hai là chất lượng giáo dục bậc phổ thông đã được nâng lên rõ rệt sau mấy năm “nói không với bệnh thành tích và gian lận trong thi cử”. Vậy nhưng kết quả kỳ thi ĐH- CĐ vừa qua lại cho thấy tỷ lệ nghịch với kết quả của kỳ thi tốt nghiệp. Nhìn chung điểm thi tại không ít trường ĐH rất là thấp. Điểm 1 và điểm 2 rất nhiều. Điểm 0 cũng khá phổ biến. Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật Vinh có hơn 2.600 thí sinh dự thi thì trên 1.000 em có điểm môn toán từ 0 tới 1 điểm; Trường ĐH Sư phạm Hà Nội gần 3.000 thí sinh thi khối C thì hơn 800 em chỉ có số điểm 0 và điểm 1 môn lịch sử; Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội có trên 600 em chỉ được 1 điểm môn sử; ĐH Nội vụ có hơn 2.400 thí sinh dự thi thì hơn 1.000 em chỉ đạt từ 0 tới 1 điểm môn sử. Tại ĐH Giao thông vận tải cơ sở 2 TPHCM chỉ có hơn 700 thí sinh đạt 13 điểm cho 3 môn thi trở lên và gần 3.000 em có điểm thi dưới yêu cầu. ĐH Công nghiệp TPHCM có gần 50.000  thí sinh dự thi thì chỉ có 5.200 em đạt 13 điểm trở lên cho cả 3 môn…

Vậy là đã rõ, thay vì tỷ lệ đậu ĐH-CĐ năm nay phải tỷ lệ thuận với tỷ lệ tốt nghiệp THPT, thì trái lại tại những địa phương có điểm thi tốt nghiệp cao ngất ngưởng, số học sinh đậu ĐH không nhiều và điểm số thấp là rất phổ biến. Việc hàng ngàn thí sinh bị điểm liệt môn toán và một số môn khác, đã chứng tỏ có sự bất bình thường, bởi nhiều thí sinh đậu tốt nghiệp với điểm số rất cao, nhất là môn toán và sử- thì trớ trêu thay ở kỳ tuyển sinh ĐH, chính các em lại bị điểm 0 hoặc điểm 1- cũng lại là 2 môn này. Cụ thể là nhiều học sinh vừa mới đạt điểm loại giỏi ở kỳ thi tốt nghiệp thì lại không thể có nổi 5 điểm cho cả 3 môn ở kỳ thi ĐH. Đành rằng thi ĐH hẳn là có khó hơn song không phải là sự cách biệt quá lớn.

Cần nói thêm là cách đây mấy năm, Cục công nghệ thông tin - Bộ GD-ĐT đã thử làm thống kê để so sánh tỷ lệ thí sinh đậu tốt nghiệp và tỷ lệ đậu ĐH ở 1 số tỉnh - thành và đã nhận ra một nghịch lý: nhiều nơi có tỷ lệ tốt nghiệp cao chót vót - điểm khá và giỏi rất nhiều, song số thí sinh vào ĐH lại quá ít cùng với số điểm thấp đến mức lo ngại. Thực trạng này vẫn diễn ra như vậy và kể cả mùa thi năm nay cũng không là ngoại lệ... Đã có nhiều ý kiến đặt ra một cách nghiêm túc rằng: vì sao giữa 2 kỳ thi này lại có khoảng cách quá lớn như vậy, phải chăng đã có sự dễ dãi và buông lỏng trong kỳ thi tốt nghiệp để tạo ra những thành tích ảo và tới kỳ thi ĐH nghiêm túc và chặt chẽ hơn thì đã bộc lộ ngay thực chất của những con số tỷ lệ phần trăm đẹp đẽ kia? Đánh giá về thực trạng này, ông Bùi văn Ga- Thứ trưởng Bộ GD-ĐT đã phải thốt lên: “Với đề thi năm nay, điểm thi ĐH dự kiến cao hơn năm trước, giúp nguồn tuyển của các trường dồi dào hơn. Trường tuyển dễ hơn và thí sinh đỗ ĐH cũng không quá chật vật. Việc thí sinh chỉ đạt 2-3 điểm một môn thì cũng đồng nghĩa với sức học quá kém, không thể theo nổi chương trình ĐH…”.

Rõ ràng là để tổ chức thành công một kỳ thi ĐH, phải bỏ ra lượng kinh phí không nhỏ, cùng với biết bao nhiêu công sức của từng gia đình và của toàn xã hội. Thế nhưng với những gì đã nhận được qua các kỳ thi ĐH, nhiều ý kiến cho rằng cần phải nghiêm túc xem xét để sắp xếp lại các kỳ thi quốc gia. Việc chỉ dùng kết quả thi tốt nghiệp và quá trình học tập để xét tuyển vào ĐH mà không qua thi tuyển, được dư luận đồng tình. Song khó khả thi, bởi nếu giao cho các địa phương tổ chức thi tốt nghiệp, liệu có cơ sở nào để đảm bảo rằng sẽ không có sự can thiệp và áp lực bên ngoài và kết quả là hoàn toàn khách quan? Dù vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau và chưa thể có kết luận cuối cùng, song từ những khoảng cách quá lớn của 2 kỳ thi  như hiện nay, buộc ngành GD-ĐT phải suy nghĩ và xem xét lại chất lượng của các đợt thi tuyển quan trọng./.