Tin tứcBình luận: Tái cấu trúc nền kinh tế lấy năng suất, chất lượng làm mục tiêu
(VOH) - Không phải đến bây giờ mà cách đây 5 năm, chúng ta đã đặt ra yêu cầu là cần phải sớm tái cấu trúc nền kinh tế để nâng cao cạnh tranh đưa đất nước phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nhưng dù đã 5 năm trôi qua nhưng xem ra đạt được mục tiêu này quả là khó khăn trong khi nội tại nền kinh tế lại bộc lộ nhiều bất cập.
Sự phát triển nền kinh tế hướng ngoại là định hướng đúng trong quá trình hội nhập toàn cầu nhưng nếu chỉ nhìn vào số liệu tuyệt đối thì chưa đánh giá được một cách toàn diện. Kim ngạch xuất khẩu của chúng ta đạt trên 60 tỷ đô la mỗi năm và chiếm 70% GDP. Nhưng hàm lượng giá trị gia tăng trong tổng kim ngạch xuất khẩu chỉ chiếm 30%. Rõ ràng, giá trị gia tăng thêm còn quá khiêm tốn trong tổng kim ngạch xuất khẩu. Mặc khác, tốc độ tăng trưởng GDP trong 5 năm trở lại đây trung bình 7% /năm là quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao trong khu vực và Châu Á. Thế nhưng, nếu nhìn vào cơ cấu nền kinh tế thì thấy khá rõ: khu vực nông lâm thủy sản chiếm 21% trong GDP, công nghiệp, xây dựng 40%, dịch vụ là 39%. Với cơ cấu kinh tế này thì rõ ràng nền kinh tế VN chưa đạt đến mức là một cơ cấu tiến bộ, hiện đại theo mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nói một cách khác, lâu nay chúng ta thường chạy theo tốc độ tăng trưởng chiều rộng mà chưa chú ý đến tăng trưởng theo chiều sâu. Năng suất chúng ta có nhưng mà chất lượng lại chưa cao. Điều đó dẫn đến năng lực cạnh tranh yếu và sẽ tụt hậu so với các nước.
Khảo sát ở một số ngành , lĩnh vực kinh tế có tốc độ tăng trưởng và sản lượng cao càng minh chứng rõ cho những nhận định này. Kim ngạch xuất khẩu của dầu thô và dệt may hàng năm đều đạt trên chục tỷ đô la nhưng đó chỉ là con số tuyệt đối. Dầu thô, đúng là chúng ta chỉ xuất khẩu dầu thô trong khi mỗi năm chúng ta lại phải dùng cả tỷ đô la để nhập xăng dầu. Nếu chuyển dịch cơ cấu ngành xăng dầu sớm, lọc hóa dầu sớm đi vào hoạt động thì chung ta sẽ ít xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm hóa dầu sẽ làm tăng thêm rất nhiều hàm lượng chất xám và giá trị gia tăng. Ngay cả hóa dầu hiện nay cũng chỉ mới cho ra chưa đến 10 loại sản phẩm trong khi công nghệ lọc dầu hiện đại có thể cho ra hàng chục sản phẩm có hàm lượng chất xám cao. Như thế phát triển mạnh công nghiệp hóa dầu sẽ đóng góp rất lớn vào chất lượng tăng trưởng kinh tế. Tương tự, ngành dệt may tuy xuất khẩu 10 tỷ đô la nhưng chúng ta phải dùng 7 tỷ đô la để nhập khẩu bông, sợi, nguyên phụ liệu. Trong khi chúng ta có điều kiện trồng bông, dệt vải, phát triển ngành công nghiệp phụ liệu thì chưa được đầu tư đúng mức. Vốn là nước công nghiệp, có nhiều sông, biển và bờ biển dài , rất có thế mạnh về nông lâm thủy sản nhưng ngoại trừ gạo , còn hầu hết các mặt hàng khác như cao su, điều, cà phê, chè, tiêu…chúng ta cũng chỉ xuất khẩu dạng thô là chủ yếu nên giá trị gia tăng thấp. Trong khi đó, đã có vụ phải nhập nguyên liệu cho một số nhà máy chế biến thủy sản. Như vậy, quy hoạch và chiến lược phát triển để khai thác các thế mạnh này của quốc gia, chúng ta làm chưa căn cơ, chưa bài bản.
Nói một cách thẳng thắn, nếu chúng ta cứ tiếp tục xuất khẩu tài nguyên thô không qua chế biến thì chúng ta đang ăn dần vào tài nguyên, ngăn chặn phát triển tương lai. Điều đã thấy nhãn tiền, nếu cứ tiếp tục xuất khẩu than như hiện nay thì 10 năm nữa chúng ta sẽ nhập khẩu than và chưa chắc đã có than để mà nhập khẩu. Nếu chúng ta chậm tái cấu trúc lại nền kinh tế mà chỉ chạy theo thành tích trước mắt thì chúng ta sẽ phải trả giá trong tương lai. Nhưng tái cấu trúc lại nền kinh tế như thế nào và bắt đầu từ đâu thì các nhà hoạch định chiến lược cần phải cụ thể hóa. các chuyên gia kinh tế cho rằng, tái cấu trúc nền kinh tế cần bắt đầu từ doanh nghiệp, lấy năng suất, chất lượng hiệu quả làm mục tiêu, cải thiện vị thế từng doanh nghiệp, từng ngành và cả nền kinh tế trong chuỗi gia tăng giá trị toàn cầu. Vai trò của Chính phủ là chỉ đạo, hỗ trợ, tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, thúc đẩy quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế bằng các chính sách đòn bẩy để các nguồn lực kinh tế tài nguyên tài chính được sử dụng hiệu quả hơn. Sự định hướng và các chính sách vĩ mô sẽ tác động có tính quyết định đến tái cấu trúc kinh tế nhanh chóng và hiệu quả.
Nguyễn Khánh