Từ hai con số của hai dự án

Từ hai con số của hai dự án

(VOH) - Hằng năm, các công trình kết cấu hạ tầng, nhất là các công trình giao thông đường sá, cầu đường ngốn cả chục ngàn tỉ đồng ngân sách nhà nước.

Đây là sự đầu cần thiết làm nền tảng cho sự phát triển và nhà nước không chỉ dùng vốn ngân sách trong nước mà còn kêu gọi sự hỗ trợ của các nhà đầu tư nước ngoài thông qua nguồn vốn ODA. Dù là vốn trong nước hay vốn nước ngoài thì cuối cùng người dân cũng phải đóng góp cho ngân sách hoặc trả nợ vay nước ngoài thông qua nghĩa vụ thuế các loại. Thế nhưng, với cách xây dựng dự án công trình ở đây quả là còn nhiều điều cần nói và có nhiều câu hỏi dành cho các nhà quản lý, điều hành các dự án mà dưới đây chỉ nêu ra hai ví dụ:

Ví dụ thứ nhất là dự án Metro của Thành Phố Hồ Chí Minh, dự án đầu tiên ở Việt Nam thuộc dạng này nối liền chợ Bến Thành đến Suối Tiên với dự toán ban đầu được chính phủ phê duyệt với số vốn đầu tư gần 1,1 tỉ đô la. Nhưng sau khi động thổ khởi công vào năm 2007 và dự kiến đưa vào khai thác sử dụng vào năm 2014 thì mới đây, Ban quản lý dự án lại đệ trình một kế hoạch dự toán mới lên đến 2,3 tỉ đô la. Nghĩa là gấp hai lần dự toán ban đầu. Dĩ nhiên, sự tăng vốn đầu tư kinh khủng như vậy, buộc lãnh đạo Thành phố yêu cầu ban quản lý dự án Metro Bến Thành – Suối Tiên phải có sự giải trình một cách cụ thể và có tính thuyết phục. Đến nay câu chuyện này vẫn chưa kết thúc nhưng dư luận có thể đặt câu hỏi: Trình độ xây dựng dự án của cơ quan có trách nhiệm đến đâu mà số tiền đầu tư lại tăng gấp đôi ban đầu mặc dù công trình mới chỉ động thổ và khởi công giai đoạn khởi đầu. Liệu có phải do trình độ xây dựng dự án kém hay còn một lý do nào khác nữa mà lâu nay trong dư luận đã có câu khôi hài: “ Bên A là chùm khế ngọt”

Ví dụ thứ hai, dự án cầu Thanh Trì ( Hà Nội ) xây dựng dự toán ban đầu với tồng số vốn là 2195 tỉ đồng. Nhưng sau khi thi công hoàn tất và đưa vào khai thác thì kiểm toán nhà nước đã có kết luận, công trình dự án cầu Thanh Trì chỉ xây dựng mất có 1595 tỉ đồng, và nhờ vậy đã “tiết kiệm” cho nhà nước 600 tỉ đồng. Nhờ kiểm toán đã phát hiện mà “tiết kiệm” được cho nhà nước 600 tỉ đồng để có số tiền gọi là dôi dư xây dựng cầu Phù Đổng 2. Giá mà là nhà thầu thi công, ban quản lý dự án hay tư vấn giám sát tiết kiệm được cả trăm tỉ đồng cho nhà nước thì thậ đáng khen. Nhưng ở đây cũng cần đặt ra một câu hỏi, lẽ nào, khi xây dựng dự án lại dự trù tăng lên cả trăm tỉ đồng như vậy. Có phải do trình độ làm dự án kém hay một lý do nào khác nữa. Và cũng chỉ khi kiểm toán vào cuộc mới phát hiện được sự “tiết kiệm này”.

Dư luận xưa nay trong giới xây dựng, làm dự án, nhà thầu thi công hay tư vấn giám sát vẫn nói là các dự án thường phải đội lên 30% mới bảo đảm cho dự án trọn vẹn xuôi chèo mát mái từ lúc khởi đầu cho đến khi kết thúc. Do vậy, rất hoan nghênh kiểm toán nhà nước cần tiếp tục phát huy vai trò trách nhiệm của mình trong giám sát chi tiêu tài chính quốc gia .

Nguyễn Khánh