Tin tức |
| Ảnh minh họa. |
Có nhiều bản dịch truyện cổ tích nước ngoài khá luộm thuộm về văn phong, nghèo nàn về chữ nghĩa, những chi tiết được thêm thắt phi logic, vi phạm đạo lý một cách nghiêm trọng. Không ít truyện trong cổ tích Grim cải biên cha con, anh em ruột thịt vì tranh giành quyền lợi, địa vị mà giết hại lẫn nhau bằng nhiều thủ đoạn khá tàn độc. Hay truyện ông lão đánh cá và con cá vàng, tác phẩm đang được giảng dạy trong nhà trường được cải biên rất xa với nguyên tác. Trong đó, nhân vật bà vợ đòi được làm đến “đức chúa trời” với những chi tiết lặp đi lặp lại khá nhàm chán. Điều đáng nói là những truyện thiếu nhi thuộc hàng kinh điển, là sách gối đầu giường của trẻ em trên toàn thế giới được biên dịch, biên tập khá vội vàng, ngôn ngữ thể hiện hết sức thô thiển, không tôn trọng nguyên tác khiến hình tượng nhân vật rất quen thuộc, mang tính biểu trưng trở nên méo mó trong mắt độc giả.
Truyện cổ tích nước ngoài đã thế, truyện cổ tích Việt Nam cũng được canh tân một cách không thương tiếc khi đưa ngôn ngữ hiện đại, văn phong tự nhiên chủ nghĩa, thêm những chi tiết lộ liễu một cách không thể chấp nhận được.
Chẳng hạn, trong truyện “Sự tích dưa hấu” nằm trong bộ “Truyện tranh cổ tích Việt Nam” của Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục. Khi bị đày ra đảo hoang, Mai An Tiêm an ủi vợ: “Nàng đừng lo! Trời sinh voi sinh cỏ, nhất định chúng ta sẽ vượt qua được thôi”. Vợ Mai An Tiêm trả lời: “Anh nói đó nha”. Chưa hết, vợ Mai An Tiêm còn dùng nhan sắc để quyến rũ cá dưới sông…. Còn trong truyện “Cây tre trăm đốt”, thay vì chi tiết chính thống là anh Khoai phải ở đợ cho nhà phú hộ thì truyện lại cho: cô con gái phú hộ đi chợ thấy anh Khoai thì mê mẩn và “dụ dỗ”: “Về nhà ta ở nghe, nhà ta có nhiều đồ ăn ngon lắm!”
Những hạt sạn tương tự như vậy đầy rẫy trong sách truyện dành cho thiếu nhi hiện nay khiến phụ huynh khá bức xúc và lo lắng mức độ phản giáo dục của nó.
Sách là yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành nên thế giới quan, nhân cách của trẻ em. Thông qua các câu chuyện chúng ta giáo dục, giúp trẻ được phân biệt được đúng sai, hướng đến giá trị chân thiện mỹ. Thêm vào đó, sách làm giàu thêm vốn từ, giúp phát triển trí tư duy nhận thức, làm phong phú trí tưởng tượng, kích thích khả năng sáng tạo cho các em.
Thế nhưng, với các sách truyện kém chất lượng như trên, văn phong chữ nghĩa thiếu chuẩn mực, không tôn trọng thuần phong mỹ tục, xa lạ với các giá trị truyền thống của người VN đã và đang có những tác hại không ít đối với trẻ nhỏ, ảnh hưởng không tốt đến quá trình phát triển. Vì ở lứa tuổi này, trẻ thường có tư duy bắt chước. Ngoài ra, cách cải biên, phóng tác khá tùy tiện, coi thường nguyên bản của những tác phẩm kể trên đã tạo ra sự lệch lạc về xu hướng thẩm mỹ của trẻ em. Bôi nhọ những bài học bổ ích được gửi gắm trong những câu chuyện cổ tích đầy tính nhân văn, làm cho trẻ em có nhìn nhận sai về truyện cổ tích.
Để “lọt lưới” những sản phẩm kém chất lượng như vừa kể trên trách nhiệm đầu tiên phải nói đến là các NXB. Các NXB đang cố gắng làm mới những bộ sách truyện thiếu nhi cũ, đa phần là truyện cổ tích, nhằm đa dạng hóa tủ sách thiếu nhi thế nhưng nỗ lực đó đang có những tác dụng ngược. Do đội ngũ sáng tác, biên tập viên quá yếu kém cộng với việc nhiều NXB đã buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong liên doanh liên kết, để tư nhân chi phối. Thậm chí, có NXB chỉ là đơn vị bán giấy phép. Đây cũng chính là kẽ hở cho hàng loạt sai sót xuất hiện, khiến không ít sách dành cho trẻ em không đảm bảo tính định hướng thẩm mỹ.
Đã đến lúc cần thắt chặt hơn nữa việc quản lý xuất bản sách truyện thiếu nhi, đồng thời nên cho thu hồi những sản phẩm kém chất lượng, phản giáo dục để đảm bảo sự trong lành trong đời sống văn học thiếu nhi.