VĐHN: Phòng chống thuốc lá - Đoạn đường còn xa

(VOH) - Đã một năm rưỡi trôi qua kể từ Thủ tướng chính phủ đã ban hành quyết định 1315 - nghiêm cấm việc hút thuốc tại những nơi như lớp học, nhà trẻ, các cơ sở y tế, thư viện, rạp chiếu phim, nhà hát, nhà văn hóa, các khu vực sản xuất và nơi làm việc trong nhà, nơi có nguy cơ cháy nổ cao và trên các phương tiện giao thông công cộng… , kèm theo đó là các biện pháp chế tài. Khi chính thức có hiệu lực vào ngày 1/1/2010, quyết định này góp phần tạo hiệu quả cao trong công cuộc phòng chống tác hại thuốc lá tại Việt Nam.

Thế nhưng mới đây, tin từ Văn phòng chương trình phòng chống tác hại thuốc lá Bộ y tế cho biết, cả nước mới chỉ có tỉnh Lào Cai xử phạt được mười người vi phạm, mức phạt tổng cộng 1,5 triệu đồng. Kết quả khiêm tốn này không khỏi khiến dư luận băn khoăn suy ngẫm.

Trái ngược con số trên là những số liệu mới công bố gần đây cho hay, Việt Nam đang đứng trong tốp 15 nước có số người hút thuốc nhiều nhất thế giới. Điều tra tình hình sử dụng thuốc lá ở người trưởng thành tại Việt Nam cho thấy hiện có khoảng trên 19 triệu người trưởng thành hút thuốc… kèm theo đó là những tổn thất kinh tế được tính bằng hàng ngàn tỷ đồng.

Mỗi năm nước ta có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh liên quan đến thuốc lá, dự tính đến năm 2030, con số đó sẽ tăng lên 70.000 người. Gánh nặng bệnh tật và tử vong sớm do thuốc lá gây ra chiếm 12% tổng gánh nặng bệnh tật và tử vong tại Việt Nam. Riêng số tiền bỏ ra của người dân dùng để mua thuốc là trên 14000 tỷ đồng/năm…

Tính khả thi của quyết định cấm hút thuốc lá nơi công cộng đã được báo chí cũng như xã hội dự báo ngay từ những ngày đầu ban hành và đã được chứng minh qua thực tiễn. Những cái khó đã bắt đầu bó cái khôn, khi không có lực lượng chuyên ngành thanh kiểm tra, giám sát để tiến hành xử phạt. Theo quyết định này, nếu vi phạm sẽ bị nhắc nhở lần đầu, lần thứ hai phạt hành chính 50.000 đồng và vi phạm lần 3 bị phạt 100.000 đồng. Chủ tịch UBND các cấp, Công an, Thanh tra chuyên ngành sẽ chịu trách nhiệm xử phạt. Tuy nhiên, hiện tại chưa có cơ quan, đơn vị nào thực hiện được. Nguyên nhân là do chưa có văn bản hướng dẫn xử phạt cụ thể như thế nào, giao cho ai và hình thức xử phạt ra sao?...Vì thế nên việc cấm hút thuốc lá nơi công cộng chỉ dừng ở mức độ khuyến cáo, nhắc nhở và kêu gọi ý thức người hút là chính, hiệu quả không đáng kể.

Tại TPHCM, nhiều bệnh viện, trường học đã triển khai môi trường không khói thuốc nhưng trong khuôn viên nhiều người vẫn thản nhiên hút thuốc trong khi lực lượng đảm nhận việc này kiêm luôn là bảo vệ chỉ nhắc nhở qua loa. Rõ ràng, việc kêu gọi ý thức trong cộng đồng đã không phát huy được tác dụng. Quyết định 1315 đã vướng rất nhiều khi đi vào thực tiễn mà chưa thấy các cơ quan chức năng bàn cách tháo gỡ. Để tránh được bệnh "nhờn thuốc" quyết định trên cần phải được thực hiện một cách quyết liệt hơn nữa, nếu không việc phòng chống tác hại thuốc lá vẫn là đoạn đường dài còn quá xa. Đã đến lúc chúng ta không thể làm ngơ trước sự tàn phá ghê ghớm của thuốc lá đối với sức khỏe cũng như với nền kinh tế nước nhà.