Tin tứcCó nên trong chờ người dân tự kê khai nộp thuế nhà đất
(VOH) - Nhiều năm qua chính sách thuế về nhà đất vẫn chủ yếu thực hiện theo Pháp lệnh thuế nhà, đất ban hành tận năm 1992 và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh thuế nhà, đất ngày 19/5/1994. Đến nay nhiều điều khoản của pháp lệnh này không còn phù hợp với thực tế. Theo kế hoạch, Dự thảo Luật Thuế nhà sẽ được trình thông qua tại kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khóa XII và có hiệu lực từ ngày 1/1/2011. Ngay từ đầu tháng 9, Bộ tài chính đã công bố dự thảo để mọi người góp ý. Sau hơn nữa tháng việc góp ý ngày càng trở nên sôi nổi.
Theo tờ trình Bộ tài chính, thuế nhà, đất có số thu bình quân khoảng 500 tỷ mỗi năm và tốc độ tăng bình quân hàng năm là 13%. Đây là nguồn thu ổn định và đã góp phần thực hiện các nhiệm vụ chi ngân sách địa phương. Rõ ràng nguồn thu này thật không nhỏ nhưng đó có phải thực chất phản ánh đầy đủ các hoạt động giao dịch nhà đất hay chưa thì nhiều người khẳng định là chưa. Trong 3 năm trở lại đây thị trường bất động sản đặt biệt nóng. Nhiều loại hình giao dịch chưa hẳn là mới ở các nước nhưng ở nước ta chưa có quy định hoàn chỉnh về vấn đề này như: bán nhà trên giấy chẳng hạn. Cho nên chuyện thất thu thuế là điều không phải bàn cãi.
Từ thực tế này mấy năm nay, nhiều chuyên gia cho rằng, cần phải có riêng luật thuế nhà đất. Trong đó giáo sư Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên môi trường là một trong những người đầu tiên. Theo vị giáo sư này, kinh tế, xã hội phát triển trong khi nhiều quy định về vấn đề này đã trở nên lạc hậu. Ông Võ nói:
Cái chính là thay đổi như thế nào cho phù hợp? Theo Dự thảo Luật Thuế nhà đất thì nhà có giá trị từ 600 triệu đồng trở lên phải đánh thuế, nhưng trong thực tiễn việc xác định thế nào cho đúng quả thực không phải dễ, hơn nữa mỗi nơi giá nhà mỗi khác.
Mặt khác ai chịu tránh nhiệm định giá cũng chưa thấy dự thảo quy định. Giá cả vật liệu xây dựng cùng nhiều thứ khác tùy thời điểm rất khác nhau. Không khéo sẽ xảy ra tình trạng định giá thấp để khỏi chịu thuế. Nhìn sang chính sách bồi thường giải tỏa để thấy mối lo này là không thừa. Nhà nước đã quy định bồi thường theo giá thị trường trong điều kiện bình thường. Nhưng nhiều chuyên gia khẳng định, không thể xác định chính xác giá thị trường trong điều kiện bình thường. Vậy mới có chuyện 1 miếng đất, đơn vị này định giá khác, đơn vị kia thì cho giá khác, chênh lệch nhau tới vài chục phần trăm.
Giáo sư Võ cũng cho rằng, xác định hạn mức tính thuế nhà theo giá trị nhà là không phù hợp. Thứ nhất, việc định giá cho từng căn nhà thật chính xác là rất khó, để làm được sẽ rất tốn kém, dễ phát sinh khiếu kiện và tham nhũng đối với trường hợp giá trị được xác định xấp xỉ 600 triệu đồng, cao một chút là phải nộp thuế, thấp một chút là không phải nộp thuế. Ngoài ra, xét một cách tương đối thì giá trị nhà 600 triệu đồng có thể là dinh cơ nhỏ ở các thành phố lớn nhưng lại là dinh cơ rất lớn ở nơi khác. Cái này thì dự thảo mới chỉ đề cập chung chung.
Riêng đánh thuế lũy tiến để tránh đầu cơ. Các chuyên gia đều thống nhất biện pháp này là cần thiết. Ông Nguyễn Trọng Ninh, phó cục trưởng Cục quản lý nhà và Thị trường bất động sản nói:
Tuy nhiên, thực hiện nó như thế nào thì dự thảo chưa quy định rõ. Hơn nữa theo luật sư Nguyễn Thị Cam là trước mắt với việc chậm trễ trong việc cấp giấy chứng nhận và hạn chế trong khâu quản lý hồ sơ cơ sở dữ liệu nhà, đất, làm sao chúng ta có thể thu thuế lũy tiến từng phần, hoặc thuế suất 0,03% đối với các đối tượng có nhiều nhà, đất ở nhiều địa phương khác nhau.
Trong một cuộc họp về vấn đề này lãnh đạo Sở tài nguyên môi trường TPHCM cũng nói thẳng, không thể biết chính xác ai có bao nhiều nhà mà tính thuế. Hệ thống quản lý nhà đất hiện nay chưa cho phép thực hiện chuyện này. Một người có thể sở hữu đất ở nhiều nơi, nhiều tỉnh. Chưa kể nhờ người khác đứng tên giùm. Cho nên trước mắt có lẽ chỉ còn trông chờ người dân tự giác kê khai. Mà đã tự nguyện thì dễ dẫn đến tình trạng lách, trốn thuế.
Cuối cùng, nếu không có sự điều chỉnh phù hợp chính sách thuế này thì vẫn không giải quyết được nạn đầu cơ. Cụ thể, nếu cá nhân sở hữu vài căn, thậm chí cả chục cái nhà có giá dưới 600 triệu đồng/căn thì cũng không bị áp thuế.
Góp ý cho dự thảo, số đông chuyên gia cho rằng cần áp thuế theo diện tích cụ thể và khung giá trị theo quy định của địa phương. Mặt khác, cần áp thuế cao hơn đối với phần diện tích nhà, đất đầu cơ, tức nhà mua không phải để ở. Khi đó, vẫn đảm bảo ưu đãi đối với người nghèo, diện chính sách; đối tượng khác thì bình đẳng với cùng một chính sách dễ thực thi. Đặc biệt sẽ quản lý, vận hành thị trường bất động sản minh bạch, tránh đầu cơ nhà đất và mang lại nguồn thu hiệu quả. Luật sư Cam kiến nghị:
Và loại nhà, đất mà luật sư Cam vừa nói dễ dàng nhận diện, dễ áp dụng mà lại có tác dụng hạn chế đầu cơ một cách triệt để.
Đình Sang