Sự chủ động của các doanh nghiệp da giày Việt Nam

Hiện nay, ngành da giày Việt Nam đã có tỷ lệ nội địa hóa ở mức trung bình là từ 50 đến 65%. Đặc biệt đối với một số dòng giày dép ở mức trung bình như giày vải thì tỷ lệ nội địa hóa này đã lên đến trên 75%. Tuy nhiên, để thâm nhập vào các thị trường mở như ở khối TPP, trong đó có Hoa Kỳ, Nhật Bản thì chúng ta không thể nhắm mãi đến dòng sản phẩm trung bình, mà chúng ta phải nhắm đến các dòng sản phẩm cao hơn. Và để làm được những dòng sản phẩm cao hơn này thì một trong những yếu tố quan trọng là vật tư, nguyên phụ liệu. Đây là điều trăn trở lớn đối với những nhà sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp. Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp thành phố Hồ Chí Minh- ông Phạm Ngọc Hưng cho rằng: "Chúng tôi thấy việc này tùy theo năng lực từng doanh nghiệp, tuy nhiên với các doanh nghiệp nhỏ và vừa thì cần có sự liên kết với nhau, một mình làm là không được, cần có sự liên kết với nhau. Chúng ta cũng không mong sẽ có những tập đoàn lớn để chúng ta có những cú đấm dữ dằng, mà chỉ cần những tập đoàn biết chọn những ngách của để đi vào thị trường Mỹ, bởi vì đây là thị trường rất rộng lớn nhưng cũng là thị trường cạnh tranh rất khốc liệt. Do đó, nếu chúng ta năng động hơn tìm được những ngách phù hợp thì vẫn có thể đi vào thị trường đó một cách tốt đẹp".

Thương hiệu Vina Giày với trên 20 năm kinh nghiệm về sản xuất giầy da, đã trở nên quen thuộc với người tiêu dùng nội địa. Với chiến lược phân định lại thị trường bằng cách dành tới 70% sản phẩm phục vụ cho thị trường nội địa, còn lại 30% là cho xuất khẩu để củng cố và nâng cao thêm khả năng cạnh tranh của mình, Vina giày chủ trương đầu tư sâu hơn, rộng hơn về mọi lĩnh vực như công nghệ, kỹ năng thiết kế, nghệ thuật quản lý theo hướng hiện đại để có thể nâng cao sức cạnh tranh ngay trên sân nhà. Ông Vũ Văn Lân, Giám đốc kinh doanh Công ty Giầy Việt bày tỏ: "Đối với ngành giày hiện giờ cũng rất khó khăn vì giá nguyên phụ liệu tăng cao, thậm chí thay đổi cả về nhân công. Những thuận lợi hiện có là tiếp cận với những công nghệ mới nhiều. Dù chưa biết là tương lai ra sao, nhưng thật sự thì vẫn có cơ hội. Vì qua cuộc khủng hoàng vừa rồi các doanh nghiệp tự nhìn lại mình, rồi sau đó tái cấu trúc, cũng phát hiện ra nhiều lỗi. Thành ra trong giai đoạn này mọi người đều đã sẵn sàng, chưa nói trước là phát triển hay không nhưng tôi nghĩ rằng nếu cố gắng thì sẽ có đầu ra thôi".

Với ưu thế là giày vải đế cao su, Thương hiệu giày An Lạc tập trung hơn 95% sản lượng xuất khẩu vào các thị trường thế mạnh như Anh, Úc, Mỹ, Hà Lan…Việt Nam ký kết TPP, thuế suất xuất khẩu các các thị trường lớn, chủ lực của giày An Lạc sẽ giảm nhiều. Đây là sự mong chờ của doanh nghiệp. Tuy nhiên, để đáp ứng nguyên tắc xuất xứ trong hiệp định, doanh nghiệp vẫn phải đối mặt với những khó khăn về vật tư nguyên phụ liệu, nhất là các vật tư cao cấp, mang tính độc đáo. Bà Trần Thị Tường Vi, nhóm trưởng kinh doanh giày An Lạc cho biết:  "Khi được tham gia TPP này, tôi nghĩ có thuận lợi là mở rộng được thị trường nhiều hơn, thuế suất thấp hơn thì sẽ tìm kiếm được nhiều khách hàng hơn. Nhưng cũng có nhiều thách thức là khi mở cửa thì sẽ phải cạnh tranh với các thương hiệu khác lớn hơn. Nguyên liệu chính giày vải của công ty thì vật tư vải hiện tại là ở trong nước, không cần phải nhập, chỉ có những vật tư lạ mắt như PU, da thì phải nhập từ Trung Quốc và các nước Hàn Quốc, do đó, công ty phải cố gắng tìm hướng đi thích hợp hơn".

Ông Diệp Thành Kiệt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Da giày Việt Nam cho rằng, từ trước đến nay, các nhà đầu tư chưa mạnh dạng đầu tư vào Việt Nam, lý do là do bản thân thị trường Việt Nam, sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn có những hạn chế nhất định. Hiện nay với việc đàm phán các hiệp định thương mại tư do TPP chính là cơ hội để mở rộng ra thị trường lớn, kể cả việc thu hút đầu tư sản xuất các nguyên phụ liệu cho ngành giày dép. Và vấn đề này phải được thực hiện ngay từ bây giờ chứ không chờ đến lúc TPP được ký kết: "Chúng tôi có đề xuất: một là tập huấn rộng rãi hiệp định này; thứ hai là đẩy mạnh tỷ lệ nội địa hóa thông qua quyết định số 12 của Thủ tướng Chính phủ; thứ 3 là khẩn trương đào tạo nguồn nhân lực mà Việt Nam có lợi thế; thứ tư là đẩy mạnh cải cách thủ tục hải quan, xuất nhập khẩu, tạo điều kiện thông thoáng cho hoạt động xuất nhập khẩu để doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xuất khẩu, chứ đợi đến TPP thì chuyện đó càng chậm trễ; và sau cùng là cần có những chính sách để tiếp đón nguồn đầu tư nước ngoài phù hợp, góp phần thúc đẩy sản xuất trong nước".

Ông Phạm Bình An, Giám đốc Trung tâm WTO tại TP HCM tin tưởng rằng với đặc điểm là nhỏ nhưng linh hoạt, thêm vào bài học từ khủng hoảng vừa rồi, doanh nghiệp Việt Nam đã trưởng thành hơn để bước vào sân chơi lớn TPP, đặc biệt khi có sự hỗ trợ từ nhà nước: "Tôi nghĩ các doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng được các điều kiện mà TPP đem lại, với điều kiện là có những hỗ trợ từ nhà nước- hỗ trợ ở đây không phải là ưu đãi, mà hỗ trợ là thông tin cho doanh nghiệp nắm bắt cơ hội nằm ở đâu, thách thức là gì, để doanh nghiệp tự mình có thay đổi đáp ứng với tình hình mới. Đặc biệt là những ngành nào có lợi thế thì nhà nước có những hỗ trợ cụ thể, đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư nước ngoài cũng như hoàn thành chuổi giá trị mà các doanh nghiệp Việt Nam sẽ tham gia".

Một điều đáng mừng là đến thời điểm hiện nay, gần đến giai đoạn cuối cùng của hiệp định TPP, nhiều nhà đầu tư, đặc biệt là các nước chuyên sản xuất các nguyên phụ liệu như: Đài Loan, Hàn Quốc…đang có những chuẩn bị tích cực để tiến hành đầu tư ở Việt Nam. Chúng ta tin rằng với sự thành công của Hiệp định, những chính sách của Việt Nam sẽ khuyến khích được nhiều nhà đầu tư, nhất là đối với các dòng sản phẩm nguyên phụ liệu cấp cao, đầu tư sản xuất tại Việt Nam. Và khi vượt qua được thách thức, giải quyết được bài toán nguồn gốc xuất xứ này, ngành da giày Việt Nam sẽ vượt qua công đoạn gia công đơn giản, sử dụng lao động giá rẻ, nâng cao thương hiệu da giày Việt Nam./.