Cần chia sẻ với các em nhiều hơn qua các trang văn học

Ngày 15-11 vừa qua, dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam- Đan Mạch đã tổ chức lễ trao giải cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi năm 2011- 2012 và phát động cuộc vận động sáng tác năm 2012- 2013. Được biết, Dự án Hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam- Đan Mạch bắt đầu triển khai từ năm 2006. Đây là hoạt động hợp tác văn hóa lớn của hai nước Việt Nam- Đan Mạch nhằm tăng cường năng lực sáng tạo cho các nhà văn, họa sĩ Việt Nam, mở ra cánh cửa giao lưu giữa nhà văn, họa sĩ hai nước, qua đó, tạo điều kiện cho các em nhỏ được tiếp cận với những hình thức sáng tạo mới, đem những cuốn sách mới đến tận tay trẻ em trên khắp các vùng miền. Để hiểu rõ hơn về nội dung hoạt động của dự án và kết quả của cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi năm 2011 - 2012, phóng viên Đài TNND TP.HCM đã có cuộc trao đổi với bà Lê Thị Dắt, Giám đốc dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam- Đan Mạch về vấn đề này:

Nghe nội dung cuộc phỏng vấn

Bà Lê Thị Dắt, Giám đốc Dự án hỗ trợ văn học thiếu nhi Việt Nam - Đan Mạch.ảnh: PLO

Trong những năm qua đã liên tục tạo ra 6 cuộc vận động sáng tác, thu nhận được 2.265 bản thảo, có 78 tác phẩm đoạt giải và nhà xuất bản Kim Đồng đã lần lượt in và giới thiệu. Giai đoạn 1 thì tập trung vào 2 thể loại tranh truyện và truyện cho thiếu nhi. Hiện nay thì tuổi nhi đồng cũng rất đông và sách sáng tác trong nước cho các em đọc cũng đang rất thiếu. Đặc biệt mảng viết về cuộc sống đời thường, sinh hoạt, nhà trường, bè bạn rất thiếu. Năm 2011 - 2012 có 280 bản thảo do các tác giả chuyên và không chuyên trên khắp mọi miền tổ quốc tham gia. Thông qua sáng tác này chúng tôi hy vọng sao các tác giả hiểu tâm lí của các em, đi sâu vào đời sống hiện thực của các em để tả vào những trang văn. Những tranh truyện thì làm sao chuyển đến cho bạn đọc những tác phẩm mang hơi thở cuộc sống hiện thực.

Cuộc thi này đã giúp hâm nóng việc thúc đẩy sáng tác cho thiếu nhi?

Chính xác là như thế bởi vì nếu nói về phong trào chung của văn học thiếu nhi hiện nay thì có nhiều cuộc thi như NXB Trẻ, hay Hội nhà văn phối hợp cùng Nhã Nam tổ chức, NXB Kim Đồng kết hợp cùng hội nhà văn Đan Mạch nhưng tôi thấy sự gặt hái thành trào lưu thì chưa sôi động lắm. Tuy nhiên, tôi nghĩ trong khuôn khổ dự án thì những cuộc vận động như thế này ít ra cũng khơi gợi cho người viết đứa con tinh thần mà người viết đang suy nghĩ, ấp ủ đề tài. Việc vận động sáng tác cũng đã thúc đẩy để tác giả viết cho bạn đọc những ý tưởng, mong muốn mà họ ấp ủ. Chúng tôi nghĩ đó cũng là điều rất thành công.

Chất lượng qua từng cuộc vận động từng năm, bà nhận xét như thế nào?

Điều đáng mừng là chất lượng của năm sau luôn cao hơn năm trước. Nói thật là bởi vì trong khuôn khổ của kinh phí nên không thể mở rộng, trao giải quá rộng. NXB Kim Đồng phối hợp cùng dự án in những tập truyện hay đã vào chung khảo. Đó cũng là cách động viên, khích lệ những người viết. Đặc biệt chủ đề cho các em thì các cây bút trẻ viết rất nhiều bên cạnh những cây bút chuyên nghiệp. Đây là tín hiệu đáng mừng. Tác giả đã phản ánh cuộc sống theo góc độ riêng, theo cách nhìn riêng của họ nên sẽ thấy điều rất mới mẻ ở tác phẩm và đặc biệt cái kết của truyện bao giờ cũng hướng con người đến điều thiện. Đây là điều rất cần trong văn học dành cho trẻ em.

Thưa bà, bên cạnh việc in sách khuyến khích những tác giả tham gia thì dự án còn có hoạt động nào nhằm khích lệ các cây viết không?

Hằng năm thì dự án cũng tổ chức viết và vẽ cho các em với sự hỗ trợ của các nhà văn, họa sĩ Đan Mạch. Trước khi trao giải thì có 3,4 ngày hội thảo dành cho các em. Bên cạnh đó, dự án còn tổ chức “Chuyến tàu kể chuyện” đi về các vùng sâu vùng xa. Và chúng tôi rất mừng khi những năm vừa rồi chúng tôi xây dựng được 16 câu lạc bộ.

Thưa bà, sự đón nhận của bạn đọc, nhất là bạn đọc trẻ với những tác phẩm vào vòng chung khảo và tác phẩm đoạt giải như thế nào ?

Những tác phẩm đưa ra để chấm thì qua 2 vòng sơ khảo. Đó là những người rất có kinh nghiệm trong việc biên tập sách cho trẻ em. Bên cạnh đó, chúng tôi đưa tác phẩm đến 2 câu lạc bộ, ví dụ 1 câu lạc bộ ở miền núi và 1 câu lạc bộ ở Hà Nội để các em đọc và lấy ý kiến của các em. Đó là ý kiến tham khảo hết sức quan trọng cho hội đồng chung khảo, là cơ sở để tin tưởng.

Thưa bà thì chủ đề của năm 2012 - 2013 là “Lễ hội quê em” và “Vượt qua sợ hãi”. Có vẻ đây là chủ đề khó và khô?

Với đề tài thì những người tổ chức chúng tôi cũng bàn đi bàn lại rất nhiều. Có điều là họa sĩ nước ta họ vẽ giỏi nhưng không xây dựng được cốt truyện, nếu có thì bao giờ phần truyện cũng “đuối” hơn. Và đề tài tranh truyện “Lễ hội quê em” sẽ giúp giảm phần truyện cho người họa sĩ, chú trọng đến lễ hội vùng miền nên cũng nhẹ nhàng. Còn chủ đề truyện là “Vượt qua sợ hãi” thì nhiều người nói đề tài hay nhưng khó. Với trẻ em từ 10-14 tuổi thì vượt qua sợ hãi có nghĩa là vượt qua chính mình. Bởi cuộc sống hiện đại ngày nay đè gánh nặng lên giới trẻ rất nhiều. Đặc biệt các em vị thành niên. Do vậy mà các em chưa thể biết được trong khả năng, trong hoàn cảnh, điều kiện của mình như thế nào để đạt được những điều mình đặt ra. Chúng tôi muốn thông qua đề tài này để các em, các tác giả, những người trưởng thành, người chuyên hoặc không chuyên, họ làm sao để gần gũi với cuộc sống của giới trẻ từ 10 đến 14 tuổi và viết về các em nhiều qua các trang văn học.

Xin cám ơn bà!