Tin tứcTheo khảo sát của Ban Kinh tế Ngân sách HĐND TP.HCM khi đến làm việc với Ủy
ban nhân dân phường An Phú Đông, quận 12 về việc di dời, tu bổ và tôn tạo di
tích đình Hanh Phú, thì ngôi đình này từng là kho lương thực của Ban tiếp tế tỉnh
Gia Định ở căn cứ An Phú Đông, đã được thành phố xếp hạng di tích lịch sử- văn
hóa cấp thành phố. Tháng 6 năm 2009, đình nằm trong dự án Bờ hữu sông Sài Gòn,
phần diện tích bị ảnh hưởng bởi dự án là hơn 100m2, chiếm ¼ diện tích của đình.
Do đó, thành phố đã giao cho Trung tâm Bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử (thuộc
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp với Ủy ban nhân dân quận 12 lập dự án
di dời, tu bổ và tôn tạo đình Hanh Phú. Tuy nhiên, ba năm trôi qua, dự án vẫn
còn nằm trên giấy. Mặc dù Ban giải phóng mặt bằng của quận đã chấp thuận tạm ứng
hơn trăm triệu để chủ đầu tư là Trung tâm Bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử
tiến hành dự án, thế nhưng cho đến lúc đoàn khảo sát của Ban Kinh tế Ngân
sách thành phố đến làm việc thì phía quận vẫn chưa nhận được một bản thiết kế
cũng như dự toán nào, và việc triển khai thi công vẫn dậm chân tại chỗ.
Hậu quả là, ba năm, cứ mỗi lần thủy triều từ sông Sài Gòn dâng lên là đình Hanh Phú lại phải chịu sự ngập úng, nước tràn cả vào chánh điện, gây hư hỏng nghiêm trọng cho các hiện vật của đình. Đình còn nằm thấp hơn mặt đường đến cả mét, do đó chỉ cần mưa lớn một chút là cả sân đình ngập trong nước. Ban Quý tế đã xây dựng một bờ bao che chắn cho chánh điện, thế nhưng cũng không hiệu quả gì.
Chứng kiến cảnh ngôi đình ngày một xuống cấp và hư hại, nhiều người rất bức xúc nhưng không thể làm gì được do phần đất của đình nằm trong dự án Bờ hữu sông Sài Gòn.
Tại buổi làm việc,
chủ đầu tư lý giải sự chậm trễ là trước đây theo phân cấp của UBND TP.HCM, các
dự án xây dựng thuộc nguồn vốn ngân sách trong đó có các dự án tu bổ di tích đều
do Sở Xây dựng thẩm định và phê duyệt hồ sơ thiết kế và dự toán. Thế nhưng, Sở
Xây dựng lại cho rằng “dự án và thiết kế phải được cơ quan nhà nước có thẩm
quyền về văn hóa thông tin thẩm định”, và “việc thẩm định dự án các công trình
văn hóa, di tích không thuộc thẩm quyền của Sở Xây dựng”. Do không có sự thống
nhất trong thẩm quyền, trách nhiệm giữa Sở Xây dựng và Sở Văn hóa, thể thao và
Du lịch nên chủ đầu tư dù có muốn cũng không thể triển khai thực hiện được dự án.
Và phải đợi đến giữa tháng 11/2012, khi mà Nghị định của Chính phủ về “Quy định
thẩm quyền, trình tự, thủ tục lập, phê duyệt quy hoạch, dự án bảo quản, tu bổ,
phục hồi di tích lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh” có hiệu lực thì khi đó
chủ đầu tư mới trình được đề án để Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt.
Bên cạnh trình tự thủ tục nhiêu khê, theo ông Phạm Hữu Mý, Giám đốc Trung tâm
bảo tồn di tích TP.HCM, còn có nhiều bất cập khiến việc duy tu, bảo tồn di tích
gặp khó khăn. "Định mức đơn giá tu bổ đã lạc hậu lắm rồi, từ năm 2004
đến giờ, cho nên, đó là bất cập khiến việc lập dự toán gặp khó khăn. Chính vì
vậy, Sở Xây dựng cũng thấy khó khăn khi thẩm định, vì tu bổ di tích có những việc
phải làm thủ công rất lâu chứ không thể làm hàng loạt được. Thứ hai nữa là việc
tu bổ di tích theo quy chế thì cá nhân, tổ chức phải tham gia lớp bồi dưỡng về
kiến thức tu bổ di tích mới được thực hiện, mà số người đó chỉ đếm trên đầu ngón
tay", ông Mý nói.
Đối với người Việt, ngôi đình không chỉ là nơi thờ tự thiêng liêng, mà còn là chốn gắn bó thân thương. Do đó, việc sớm di dời, tu bổ đình Hanh Phú là
mong mỏi thiết tha của không chỉ Ban Quý tế, mà còn của nhân dân và lãnh đạo
chính quyền địa phương. Ông Võ Minh Lâm, Bí thư Đảng ủy phường An Phú Đông, quận
12 chia sẻ: "Bà con hiện nay rất bức xúc vì cứ nước lớn là bị ngập. Chủ trương
của thành phố mà thực hiện chậm như thế thì ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân,
ảnh hưởng đến mong muốn của nhân dân. Địa phương cũng có giải thích, vận động bà
con. Địa phương và nhân dân mong muốn rằng trong thời gian sắp tới cố gắng làm
sao khắc phục khó khăn để đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện dự án, đáp ứng
mong muốn và lòng tin của nhân dân đối với công trình cũng như sự quan tâm của
lãnh đạo thành phố."
Di tích quốc gia
chùa Giác Viên trở thành điểm tập kết xà
bần.ảnh: phattuVN
|
Bên cạnh việc chậm trễ trong duy tu, bảo tồn di tích, việc thiếu kinh phí và thiếu chuyên môn cũng khiến nhiều di tích bị biến dạng, mất đi giá trị độc đáo vốn có. Đơn cử là đình Thông Tây Hội tọa lạc tại quận Gò Vấp. Đây là ngôi đình được xây dựng vào năm 1679, tính đến nay đã hơn 330 tuổi, có thể xem là ngôi đình cổ nhất của Sài Gòn- Gia Định. Đình Thông Tây Hội trước đây vốn có diện tích hơn 5.000m2, có chánh điện, võ ca (là nơi tổ chức hát bội vào những dịp tế lễ), nhà hội sở (là nơi tiếp khách) cùng một vài công trình phụ khác. Năm 1979, đình đã được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia. Từ đó đến nay, di tích chỉ được thành phố trùng tu đúng một lần, những lần trùng tu khác đều do người dân và Ban Quý tế tự thực hiện. Khi đến thăm ngôi đình này, chúng tôi không khỏi chạnh lòng khi thấy cả đoạn đường đều được trải xi măng, chỉ riêng phần trước cổng đình vẫn lổn nhổn gạch cát và đồ phế thải. Người lang thang đến ngủ vạ vật trong sân đình. Đó là chưa kể đến việc lấn chiếm diện tích đình của các hộ dân sống xung quanh và của cả trường học bên cạnh, khiến đình Thông Tây Hội giờ chỉ còn khoảng 1.500m2. Người dân và Ban Quý tế có lòng muốn tu sửa, nhưng do thiếu kinh phí và do tu sửa không có chuyên môn nên đã vô tình thay đổi hình dạng và làm mất đi giá trị của đình. Cửa cây cũ đã bị hư hỏng của khu chánh điện được thay bằng cửa sắt. Hiện nay mặt nền của nhà hội sở bị trũng xuống, cách mặt đất sân đình gần một mét, mỗi lần trời mưa là lại bị ngập. Bên trong chánh điện, khoảng hở của mái ngói được che chắn bằng các tấm tôn, trông rất phản cảm. Đình Hanh Phú và đìnhThông Tây Hội chỉ là hai trong số hàng trăm di tích lịch sử, văn hóa của thành phố đang chịu sự xâm hại từng ngày của thời gian và con người, có thể kể ra vài di tích đã được báo chí đề cập nhiều như: di tích quốc gia chùa Phụng Sơn (còn gọi là chùa Gò, tại quận 11), di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia chùa Sắc Tứ Trường Thọ (tại phường 7, quận Gò Vấp), di tích quốc gia chùa Giác Viên (tại đường Lạc Long Quân, quận 11), nhà của cụ Vương Hồng Sển tọa lạc tại số 9/1 Nguyễn Thiện Thuật, quận Bình Thạnh…
Đánh giá về ảnh hưởng của việc trùng tu mà thiếu hiểu biết về giá trị của di tích, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Minh Hồng, Trưởng khoa Lịch sử- trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM cho rằng: "Trong việc duy tu, bảo tồn, có những cái chúng ta còn hiểu không hết giá trị, không trở lại nguyên gốc của nó, không nghiên cứu sâu cái gốc, không nghiên cứu sâu thời kỳ, thời điểm, hoàn cảnh để tạo ra giá trị lịch sử như vậy. Bây giờ chúng ta làm theo sản phẩm du lịch, có khi lại phá hoại giá trị văn hóa, lịch sử của nó. Cho nên hiện nay tôi cho rằng phải hết sức nghiêm túc nghiên cứu một cách cẩn thận giá trị lịch sử của các di tích đó.".
Có thể nói, những năm gần đây thành phố đã có sự đầu tư khá lớn cho việc trùng tu, bảo tồn các di tích văn hóa, lịch sử và bước đầu có những kết quả nhất định, thế nhưng cũng chưa thấm vào đâu so với nhu cầu thực tế. Vẫn còn đó rất nhiều những di tích đang kêu cứu, các di tích nầy sẽ bị tàn phá nặng nề rất khó khôi phục lại, nếu như không có sự can thiệp kịp thời của các cơ quan chức năng. Do đó, thiết nghĩ cần có cơ chế chặt chẽ hơn trong quy định trách nhiệm bảo tồn, trùng tu di tích của thành phố; ngoài ra cũng nên xem xét vận động sự hỗ trợ từ việc xã hội hóa nhưng vẫn đảm bảo đủ điều kiện chuyên môn để việc trùng tu được nhanh chóng. Có như vậy, chúng ta mới không phải hối tiếc khi một ngày nào đó, bên cạnh sự phát triển phồn vinh của thành phố lại vắng bóng những di sản quý báu mà ông cha ta đã để lại…
.jpg?w=1600&q=85)
