Chưa nhiều nhà văn trẻ tìm đến Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Văn học VN

Nhà thơ Đỗ Hàn - Phó Giám đốc Trung tâm Quyền tác giả Văn học Việt Nam. Ảnh: QĐND

Từ con số 600 nhà văn ủy thác thì nay đã có hơn 1.100 nhà văn đến với trung tâm để được bảo vệ quyền lợi của tác giả, tác phẩm. Và để biết hơn công việc còn khá mới này để các cây bút hiểu hơn công việc của Trung tâm bảo vệ quyền tác giả văn học Việt Nam cũng như hướng hoạt động sắp tới sau 5 năm hoạt động, VOH đã gặp gỡ cùng nhà thơ Đỗ Hàn - Phó Giám đốc Trung tâm Quyền tác giả Văn học Việt Nam, Chánh Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam.

* Xin ông cho biết thành tựu mà Trung tâm đã đạt được trong 5 năm qua trong việc thực thi quyền tác giả quyền liên quan?

- Ông Đỗ Hàn: Thời gian qua, trung tâm đã có 4 thành tựu : Mở rộng đăng kí bản quyền cho các hội viên và không phải hội viên trong việc ủy thác cho trung tâm khai thác quyền tác giả quyền liên quan. Số hóa các tác phẩm Văn học để bạn đọc có thể đọc trên internet. Nâng cấp trang web của trung tâm, các phương tiện hoạt động. Tuyên truyền cho hội viên cũng như các nhà xuất bản thực thi hiểu sâu hơn về quyền tác giả, quyền liên quan.

* Tuy nhiên, trung tâm cũng sẽ gặp phải những khó khăn trong khi hoạt động, ông có thể chia sẻ?

- Ông Đỗ Hàn: Chúng tôi cũng xác định có 4 khó khăn: Nhận thức của các nhà văn về quyền tác giả chưa cao. Hệ thống pháp qui về quyền văn học Việt Nam chưa hoàn thiện. Ý thức về thực hiện trách nhiệm nhiệm vụ của những đơn vị sử dụng các tác phẩm văn học còn hạn chế. Hệ thống cán bộ của trung tâm thì kiêm nhiệm quá nhiều việc, chưa được đào tạo bài bản trong lĩnh vực này.

* Vậy hướng khắc phục của trung tâm trong thời gian tới để hoạt động tốt hơn là như thế nào?

- Ông Đỗ Hàn: Trung tâm đã có đề án được Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch duyệt là từ năm 2013 - 2017, chúng tôi lần lượt từng bước thực hiện một số nhiệm vụ. Thứ nhất, tập trung cao độ tuyên truyền về nhận thức của nhà văn, các tác giả văn học hiểu sâu hơn về vấn đề bản quyền. Đồng thời cũng tuyên truyền để các đơn vị sử dụng tác phẩm VHVN hiểu sâu hơn về trách nhiệm của mình đối với luật bản quyền. Thứ 2, nâng cấp phương tiện và chuyên môn của cán bộ để bám sát nhiệm vụ, hiểu sâu hơn về vấn đề bản quyền. Chúng tôi thấy phải bám sát ngay hướng thị trường. Còn cái khó khăn ẩn sâu đó là tác phẩm văn học đi theo thị hiếu của thị trường. Nếu khai thác bản quyền văn học thì phải phục vụ cho quần chúng nhân dân. Thế nhưng tác phẩm văn học có khi có độ chìm độ lắng của nó thì lại chưa đáp ứng được nhu cầu.

* Vậy thì trong những năm thực hiện thì trung tâm giải quyết những vi phạm như thế nào, thưa ông?

- Ông Đỗ Hàn: Trong 5 năm qua tuy rằng chưa có vụ kiện nào lớn phải đưa ra tòa nhưng trung tâm cũng đã giải quyết hơn 20 vụ vi phạm. Các đơn vị sử dụng, các nhà xuất bản hoặc những nơi sử dụng các tác phẩm văn học của các nhà văn  để trả lại quyền cho tác giả. Trong 2 năm gần đây thì cũng đã thu được 40 triệu tiền tác quyền trả lại cho nhà văn. Dù ít thôi nhưng cũng để có thấy được tác dụng, giúp nhà văn thấy được quyền của mình không bị vi phạm và các đơn vị sử dụng cũng phải thấy trách nhiệm của mình trong sử dụng tác phẩm.

* Vậy thì các nhà văn trẻ có tìm đến trung tâm để ủy thác không vì hiện nay tôi thấy có nhà văn tìm đến công ty phát hành sách và để họ khai thác tác phẩm?

- Ông Đỗ Hàn

: Có nhà văn trẻ tìm đến chúng tôi để ủy thác khai thác, nhưng cơ bản chúng tôi thấy xuất hiện trên các phương tiện đại chúng hầu hết các nhà văn trẻ đến với bạn đọc bằng con đường đi thẳng, tức là sách điện tử hoặc facebook. Chúng tôi cũng thấy đây là mảng mà chúng tôi tuyên truyền chưa đến và chưa hết.

* Và internet đang là phương tiện cựu kì hữu ích?

- Ông Đỗ Hàn: Tôi nghĩ đó là một lợi thế. Ngày nay, bạn đọc có thể đọc sách bất kì nơi đâu và bằng nhiều phương tiện. Chính vì vậy, chúng tôi đang cố gắng để số hóa các tác phẩm, để có thể bán sách hoặc giới thiệu sách điện tử đến bạn đọc để có thư viện điện tử trên tất cả các trang mạng. Hiện chúng tôi số hóa 100 tác giả với khoảng 4.000 tác phẩm. Song, có hạn chế là bỏ chi phí để số hóa là không nhỏ và chúng tôi phải kết hợp với đối tác để làm nhưng lúc khai thác được thì chậm. Chính vì vậy, các đối tác cũng có băn khoăn và chúng tôi đang mắc vấn đề này.

* Xin cám ơn ông!