Về ngày lịch sử: 8 tháng 3

Kỷ niệm 99 năm ngày Quốc tế Phụ nữ
1969 năm cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng

Về ngày lịch sử: 8 tháng 3

(VOH) - Ngày 8 tháng 3 là ngày Quốc tế Phụ nữ, được nêu ra từ phong trào đấu tranh cách mạng sôi nổi của phụ nữ ở nhiều nước trong những năm đầu của thế kỷ 20. Ai đã đến viếng bức tường điện Kremli (Mascơva) đều phải chú ý đến ngơi mộ không cớ ảnh, ngơi mợ của Clara Zetkin⁽¹⁾. Bà sinh năm 1857 và đã mất năm 1933. Đó là một phụ nữ người Đức đã hy sinh cả cuộc đời vì sự nghiệp đấu tranh để giải phóng phụ nữ. Chính Bà đã cất ca tiếng thét đòi giảm giờ làm việc của phụ nữ từ 16 giờ xuống còn 11 giờ mỗi ngày. Cuộc đấu tranh đó được phụ nữ các nước tiếp tục đẩy mạnh, đã làm cho giờ làm việc của phu nữ ngày càng phải giảm cho đến như ngày nay ở các nước tư bản. Theo sáng kiến của Bà Clara Zetkin, Hội nghị Phụ nữ Quốc tế Dân chủ được tổ chức tại Kopenhagen (Đan Mạch) năm 1910, đã thông qua quyết định tổ chức Ngày Quốc tế Phụ nữ là ngày 8 tháng 3 hàng năm. Đó là ngày thúc đẩy cuộc dấu tranh giải phóng phụ nữ trên toàn thế giới.

Ở nước ta, đước chế độ phong kiến thực dân, phụ nữ bị áp bức tàn tệ. Ngoài xã hợi thì phụ nữ bị xem khinh như nô lệ. Trong gia đình thì bị kìm hãm trong xiềng xích “tam tòng”. Nguyễn Du, một đại thi hài nước ta từng có lời than thống thiết: Đau đớn thay phận đàn bà! Để được giải phóng khỏi các nỗi đau, nỗi khổ, phụ nữ ta đã không ngừng đấu tranh bằng cách này, cách khác, từ phất cao cờ khởi nghĩa như Bà Trưng, Bà Triệu, đến phản ứng bằng thơ văn như Bà Hồ Xuân Hương....

Từ khi cớ Bác Hồ cùng Đảng Cộng sản lãnh đạo, phụ nữ nước ta đã cùng toàn dân giành được thắng lợi tơ lớn trong cuộc Cách mạng Tháng 8 năm 1945, trong cuộc kháng chiến 30 năm chống giặc Pháp, giặc Mỹ và trong công cuộc đổi mới đất nước.

Tuy nhiên, xét riêng về cuộc đấu tranh để thực hiện quyền bình đẳng với nam giới, đấu tranh giải quyết những mâu thuẫn trong gia đình, để xây đựng hạnh phúc gia đình... thì còn lắm vấn đề.

Từ sau thắng lợi của cuộc Cách mạng tháng 8 năm 1945, Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ cộng hòa được ban hành, đã quy định rõ ràng quyền bình đẳng của phụ nữ. Luật hôn nhân và gia đình đã cấm tảo hôn, cấm cưỡng ép kết hơn, cấm yêu sách của cải trang việc cưới hỏi, cấm cha mẹ không được hành hạ cơn cái, không được đối xử tàn tệ với con dâu, trong gia đình vợ chồng phải được bình đẳng về mọi mặt, vợ chồng có nghĩa vụ thương yêu quý trọng nhau, giúp đỡ nhau tiến bộ, xây dựng gia đình hòa thuận hạnh phúc. Thế nhưng Hiến pháp, luật hôn nhân và gia đình đi vào cuộc sống rất khó khăn.

Ngày 28 tháng 12 năm 1962, Bác Hồ đã có bài đăng trên báo Nhân dân “Phải thật sự bảo đảm lợi quyền của phụ nữ” trong đó Bác đã dẫn chứng mặt số người làm sai như: “Con không bằng lờng hoặc con chưa đến tuổi pháp luật đã định (con trai 20 tuổi, con gái 18 tuổi), mà cha mẹ đã ép buộc chúng cưới vợ lấy chồng, con không làm theo thì chửi mắng đánh đập. Tệ yêu sách của cải trang việc cưới hỏi vẫn thường xuyên xảy ra. Khinh bỉ phụ nữ và dã man nhất là thói đánh vợ. Trong nhân dân và một số cán bộ đảng viên vẫn còn cái thói xấu ấy. Thậm chí có cán bộ và đảng viên đánh vợ bị thương nặng khi vợ mới ở cữ! Mẹ chồng và chị em chồng đã không can ngăn thì chớ, lại còn tham gia “thượng đấm tay, hạ đá chân”. Điều đáng trách nữa là, trước những hành động xấu xa và phạm pháp đó, chi bộ, chính quyền và nhân dân địa phương thường nhắm mắt làm ngơ...”. Bài báo Bác viết cách đây đã hơn 45 năm mà thực trạng ngày nay trong xã hội ta, các tệ nạn Bác nêu ra chẳng những vẫn tồn tại mà còn phát triển phức tạp hơn, đó là điều mà nhân ngày Quốc tế phụ nữ 8 tháng 3, chúng ta không thể không suy nghĩ.

Ngày Quốc tế Phụ nữ 8 tháng 3 còn là ngày tôn vinh giới nữ. Phụ nữ có thiên chức làm mẹ, phải mang nặng, đẻ đau, nuôi con nhỏ dại.... Nỗi khổ này, không thể giải phóng bằng cách mạng xã hội, mà chỉ được bù đắp bằng cách giáo dục, xây dựng cho mỗi người trong xã hội có ý thức tôn vinh, quý trọng giới nữ đặc biệt là đối với người mẹ. Nhà văn Goócki đã ca ngợi người phụ nữ, người mẹ thật trân trọng: ... “Vinh quang thay người phụ nữ, Người Mẹ! Bộ ngực của Người đã nuôi sống nhân loại. Tất cả những gì tươi đẹp trong con người và cuộc đời đều do ánh sáng mặt trời và sữa mẹ tạo nên...”.

Về nguồn gốc Bà Mẹ đầu tiên, dân Việt ta, có truyền thuyết rất đặc biệt, khác với Bà Êva trong Kinh Thánh. Kinh Thánh chép rằng : “Giêhôva Đức Chúa Trời làm cho aĐam ngủ mê, bèn lấy một xương sườn rồi lắp thịt thế vào. Giêhơva Đức Chúa Trời dùng xương sườn đã lấy nơi Đam làm nên một người nữ đưa đến cùng Ađam. Ađam nói rằng: Người này là xương bởi xương tơi, thịt bởi thịt tơi mà ra. Người này sẽ được gọi là nữ vì nó là do nơi người nam mà có (và trở thành vợ của Ađam) Ađam gọi vợ là Êva vì là Mẹ của cả loài người”.

Cũng là truyền thuyết, nhưng đối với dân Việt ta, Bà Tổ Mẫu là một bà tiên. Sử ghi rằng, Kinh Dương Vương làm vua nước Xích Quỹ vào khoảng năm Nhâm Tuất (2879 trước Tây Lịch) lấy con gái của Động Đình Quân và Long nữ đẻ ra Sùng Lãm, Nối ngôi làm vua xưng là Lạc Long Quân. Lạc Lang Quân lấy con gái Đế Lai tên là Âu Cơ dòng dõi thần tiên. Lạc Long Quân phong cho người con trưởng sang làm vua nước Văn Lang xưng là Hùng Vương. Như vậy Bà mẹ đầu tiên của dân ta bà Bà Âu Cơ, thuộc dòng Tiên lấy chồng là Lạc Lang Quân thuộc giống Rồng. Bà Âu Cơ thuộc dòng Tiên, tức là một phụ nữ rất đẹp đầy tài hoa, đã sống bình đẳng cùng chung trọng trách nhiệm mỗi người dắt dẫn một phần nửa số các con đi dựng nước.

Phải chăng từ văn hóa truyền thuyết đó, mà phụ nữ ta rất yêu nước, có lòng tự tin, tự hào rất mạnh và trong quá trình lịch sử dựng nước, giữ nước đã xuất hiện rất nhiều vị nữ anh hùng, rất nhiều bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Nỗi lên vào năm 40 sau Công Nguyên, chúng ta có Hai Bà Trưng, đã được dân ta tôn vinh, vào ngày 8 tháng 3 hàng năm cùng với ngày Quốc tế Phụ nữ.

Sử chép rằng vào năm Canh Tý (năm 40 sau Công Nguyên) ở Quận Giao Chỉ có viên thái thú, quan cai trị của triều đình phong kiến nhà Hán phương Bắc, tên là Tô Định, rất tàn ác. Thi Sách, con trai của một Lạc tướng của ta, người ở Quận Châu Diên (Phủ Vĩnh Tường) cùng vợ bà Trưng Trắc, con gái một Lạc tướng của ta ở Quận Mê Linh, đã chiêu mộ nhiều binh sĩ, tính kế chống lại Tô Định. Kế hoạch bị lộ, Tô Định đã giết chết Thi Sách. Trưng Trắc cùng em là Trưng Nhị tiếp tục phất cờ nghĩa đem quân đánh Tô Định. Được các Lạc tướng, Lạc quân Quận Giao Chỉ hưởng ứng tiến công, Tô Định hoảng sợ phải cắt tóc, cạo râu, lẩn trốn về Quảng Đông. Quân của Hai Bà đã đánh chiếm Long Biên và 64 thành. Bà Trưng Trắc được các Lạc tướng suy tôn làm vua, đóng đô ở Mê Linh.

Triều đình nhà Hán phải sai Mã Viện đem 3 vạn quân với xe, thuyền lớn nhỏ hơn 2.000 chiếc, đến xâm chiếm trở lại. Cuộc kháng chiến đã diễn ra rất quyết liệt ở Vùng Hồ Tây, Cẩm Khê. Đến lúc không chống nổi, Hai Bà chạy đến Hát Môn, gieo mình xuống sông tự tử, sau ngày lên ngôi vua được 3 năm. Hàng năm, vào ngày 08 tháng 3, nhân dân cúng giỗ Hai Bà ở đền Hát Môn. Theo cờ nghĩa của Hai Bà, cuộc kháng chiến kéo dài đến mùa thu năm 44 sau Công nguyên), gây cho địch rất nhiều tổn thất. Mã Viện lục rút quân về Bắc, đi có 10 phần, về chỉ còn 4, 5 phần. _ Tôn vinh, quý trọng giới nữ, tích cực góp phần vàơ cuộc đấu tranh giải phóng phụ nữ, chấp hành nghiêm chỉnh Hiến pháp về quyền bình đẳng với phụ nữ và luật hôn nhân, gia đình, tự hào về gương cứu nước cứu dân ngàn thu còn vang tiếng của Hai Bà Trưng, đó là những nét rất đẹp trong đời sống văn hóa của chúng ta. Có ý thức được như vậy thì cuộc kỷ niệm ngày 8 tháng 3 sẽ có ý nghĩa lớn, rất bổ ích./.

Trần Trọng Tân

(1) Bà tên Clara Eissner, có chồng là Osip Zetkin. Kết hợp với tên chồng nên gọi là Clara Zetkin.