Tin tức
Các chiến sĩ trong những ngày vượt Trường Sơn năm 1966 (ảnh: PNO)
Trong những ngày tháng đó, với cái rét cái lạnh của miền Bắc, làm cho họ càng nhớ những ngày nắng ấm ở miền Nam da diết, mong có ngày được quay về để tham gia vào cuộc kháng chiến chống Mỹ giải phóng miền Nam. Ban ngày học tập, lao động, đào khoai, cấy lúa...đêm nằm nghe tiếng thơ hay tiếng hát gửi về Nam. Và rồi, với tình cảm đong đầy của quân dân miền Bắc, dành sự quan tâm chăm lo giúp đỡ học sinh miền Nam, nhiều người đã trở về miền Nam tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, góp phần làm nên đại thắng mùa xuân 1975. Nay, họ đều đã tuổi cao sức yếu nhưng ký ức về ngày tháng sống trên đất Bắc và thời gian tham gia hoạt động cách mạng tại miền Nam luôn trong tâm trí họ.
Các xã viên hợp tác xã tăng gia sản xuất tại Điện Biện Phủ năm 1955. (ảnh: Wildfred Burchett)
Nhắc đến năm tháng xa miền Nam đi học trên đất Bắc, nhiều kỷ niệm, cảm xúc lại dâng trào trong lòng bác Nguyễn Công Luận. Khi đó, bác Luận ra Bắc một mình, mẹ ở lại, ba và em trai thì công tác ở Hậu cần Quân khu 9. Những năm đầu, bác học ở Hà Đông, rồi Hải Phòng, rồi lên Đông Triều. Lúc bấy giờ, hầu hết thời gian dành để học tập, chung tay sản xuất, một phần để đáp lại tấm lòng người dân nơi đây, một phần cũng khuây khỏa đỡ nhớ Miền Nam. Bác kể, nhất là vào những kỳ nghỉ, các bạn đồng học khác về với người thân, chỉ còn một mình ở lại phòng, lúc đó để vơi đi nỗi nhớ nhà, bác kê những chiếc giường nhỏ lại với nhau, rồi tự một mình đánh bóng bàn vào tường. "Những ngày ở miền Bắc chúng tôi có suy nghĩ, ngày Bắc đêm Nam. Đêm nằm nghe tiếng thơ hay tiếng hát gửi về Nam, Miền Nam hiện lên, còn ban ngày cuốn hút với cuộc cách mạng, một người làm việc bằng hai, cho nên tất cả dồn cho công việc thì đỡ. Mặc dù có nỗi buồn riêng như vậy, thế nhưng có cái vui, đối với học sinh miền Nam dường như những cái nhất đều tập trung ở đó, thành ra chúng tối rất biết ơn nhân dân miền Bắc", bác Luận cho biết.
Còn với bác Nguyễn Thị Yến Thu, quê ở Đồng Nai cho biết: Lúc đầu khi mời ra miền Bắc học, bác chỉ nghĩ đi khoảng 2 năm rồi về. Nhưng sau khi học ở các trường dành cho học sinh miền Nam, bác thi vào đại học Sư phạm. Cũng nhờ lao động cùng với bà con miền Bắc đã giúp bác trưởng thành hơn lên rất nhiều. Kỷ niệm mà bác Nguyễn Thị Yến Thu nhớ mãi và cũng là niềm tự hào của bác khi học trên đất Bắc, đó là vào năm 1964 khi Bác Hồ đến thăm trường, bác Thu là người được phân công tặng hoa cho Bác. "Sung sướng vì mình là một trong những người được tặng hoa cho Bác Hồ, rồi Bác Hồ bảo cháu chọn học sư phạm như vậy để mai mốt về dạy cho con em miền Nam. Và cái chuyện gặp Bác như vậy đã động viên mình phải học tập, phải rèn luyện tốt và từ đó cố gắng, sau đó cô đăng ký tình nguyện xung phong về Nam", bác Yến Thu nói.
Sau khi tốt nghiệp đại học sư phạm, bác Nguyễn Thị Yến Thu rất chăm chỉ tham gia rèn luyện luôn trong tư thế sẵn sàng cho ngày trở về. Ngày nào bác cũng phải tập luyện vác cái ba lô với toàn là gạch khoảng hai chục ký ở sau lưng, đi bộ hai chục cây số, đi quanh Hà Nội rồi đi lên Sơn Tây, có nhiều khi đi cả đêm không nghỉ. Cuối cùng tâm nguyện của bác Yến Thu cũng được hoàn thành. Bác được chọn đi B, cùng đoàn hành quân vượt Trường Sơn vào Nam, chuyến hành trình kéo dài suốt 4 tháng và dừng chân tại Tây Ninh. Bác Thu tham gia hoạt động cách mạng ở miền Nam từ đó cho đến năm 1975. Bác Thu tình nguyện về T1 miền Đông, làm công tác giáo dục bổ túc văn hóa cơ quan, dạy ở công hội, nông hội, thanh niên, phụ nữ. Khi vào nội đô, bác Thu lại tham gia hoạt động xây dựng lực lượng tại chỗ. Nhớ nhất là trong những ngày cuối tháng tư nóng bỏng, bác Yến Thu cùng lực lượng may cờ chạy đua với thời gian và ký ức về thời khắc giải phóng miền Nam thống nhất đất nước luôn in đậm trong tâm trí. Bác thu cho biết thêm: "Ngày 30 tháng 4, trong một ngày cờ giải phóng mình tung bay khắp TP thì mình phải may cờ, phải chuẩn bị lực lượng. Các cơ sở mình bố trí vào làm cán bộ phường, cán bộ khóm, cán bộ quận thì mình có lực lượng tại chỗ".
Khi đi học trên đất Bắc, hầu hết học sinh miền Nam đều chung một tâm niệm hoàn thành khóa học và được quay về phục vụ cho quê hương. Chính vì thế bác Xuân Long nỗ lực trong học tập và rèn luyện. Sau khi học ở các trường 14, 24 dành cho học sinh miền Nam, tốt nghiệp trường cấp 3 Nguyễn Trãi, bác lại tiếp tục theo học trường đại học Tổng Hợp Hà Nội. Là một trong những cán bộ giảng dạy được chọn đi B, bác Xuân Long bồi hồi kể lại: Khác với các chiến sĩ khác, trong balô đi vượt Trường Sơn vào Nam của bác không phải là súng đạn, vũ khí mà chì toàn sách là sách. Hành trình đi vào Nam lúc bấy giờ cũng khó khăn, nhưng trong lòng luôn hào hứng phấn khởi là mình được về cố hương. Lúc đó không cảm thấy mệt nhọc gì hết, chỉ nghĩ đến miền Nam bao lâu cực khổ rồi, bây giờ mình về góp phần chống Mỹ cứu nước là thấy vui sướng trong lòng.
Và từ năm 1965 đền năm 1971, bác Xuân Long công tác ở TW Cục. Sau năm 1971 bác về Ban Trí vận khu ủy Sài Gòn Gia Định phục vụ cho công tác vận động nhân sĩ trí thức ở Củ Chi và các chiến trường ven Sài Gòn. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, cùng đoàn hành quân xuống phía Nam Sài Gòn bác Xuân Long không dấu được niềm xúc động khi kể về những ngày tháng tư, thời khắc làm nên lịch sử ấy luôn in đậm trong trái tim của bác với nhiều kỷ niệm không bao giờ quên. Bác chia sẻ: "Khi đi trên tỉnh lộ 10 thì không tả nổi vì đồng bào đứng trước thềm nhà nhìn đoàn quân. Không thể tưởng tưởng được, đó là một giấc mơ, không nghĩ có giờ phút đó, mình thấy cả bầu trời, thấy thành phố, thấy người dân. Bây giờ thấy sự thay da đổi thịt của TPHCM".
Có cùng tâm trạng và hoàn cảnh như thế, khi được trở về Nam tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, bác Nguyễn Công Luận lúc bấy giờ tham gia ở tuyến không quân, tiếp thu các sân bay ở Đà Nẵng, Cam Ranh, Vũng Tàu, Sài Gòn…chia sẻ: "Khi tiếp thu sân bay quê hương thấy người mình lúc nào cũng lâng lâng náo nức. Sau 40 năm giải phóng ta xây dựng đất nước đàng hoàng hơn, to đẹp hơn thì đó là niềm vui".
Còn bác Hồ Xuân được phân công vào Sài Gòn đúng vào dịp miền Nam vừa được giải phóng, may mắn được chứng kiến ngày vui đại thắng của đất nước. Sau đó, bác Hồ Xuân tiếp thu tờ Bút Thép, rồi cùng một nhóm người làm tờ giải phóng, tờ Lao động mới và hoạt động trong lĩnh vực báo chí cho đến ngày về hưu. Trong 40 năm qua và bác ngày càng cảm thấy rất yêu TP này hơn. "Qua 40 năm TP đổi mới, rất đẹp, trước đây không có nhà nào cao, bây giờ có nhiều nhá cao tầng. Mỗi lần đi đâu xa về nhớ TP lắm. Đi về từ trên máy bay nhìn xuống TP rất đẹp, rất đáng yêu, đặc biệt là kênh Nhiêu Lộc , hai bên đèn đường sáng uốn lượn giữa lòng TP, trông đẹp một cách lạ lùng. Cũng nhìn thấy ánh lửa hàn trong đêm lóe sáng khắp nơi, chứng tỏ là TP vẫn thức vẫn vận động và lớn lên từng giờ, thế cho nên tôi cảm thấy yêu TP lắm", bác Xuân nói.
Trải qua bao năm tháng, ký ức về những ngày sống trên đất Bắc trong khói đạn chiến tranh luôn sống mãi trong tim mỗi cựu học sinh miền Nam. Sau khi trở về quê hương, mỗi người hoạt động, công tác ở mỗi lĩnh vực khác nhau, nhưng họ đều có những đóng góp đáng kể vào sự phát triển của TPHCM. Nay, tuổi đã cao nhưng họ vẫn tích cực tham gia hoạt động xã hội, dõi theo từng ngày sự phát triển và đi lên của TPHCM.
