Tin tứcBên cạnh những doanh nghiệp làm ăn đứng đắn, nghiêm túc chấp hành luật pháp Việt Nam, đặc biệt là luật thuế các loại thì vẫn còn không ít doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có những việc làm rất không bình thường.
Theo Cục thuế TPHCM , trong số 1254 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nộp hồ sơ báo cáo thuế thì có đến 708 doanh nghiệp báo lỗ, chiếm 61%. Trong đó, nhiều nhất tập trung ở các doanh nghiệp khu vực châu Á , đứng đầu là các doanh nghiệp Hàn Quốc chiếm 30% trên tổng số doanh nghiệp báo lỗ. Kế đến là doanh nghiệp Singapore, Nhật Bản, Đài Loan. Các doanh nghiệp báo lỗ hoạt động trong lĩnh vực chế tạo, truyền thông, may mặc, giầy da... Khi doanh nghiệp báo lỗ thì đương nhiên không nộp thuế thu nhập và nhiều loại thuế khác. Do cơ chế quy định doanh nghiệp tự khai, tự chịu trách nhiệm nên ngành thuế đành bó tay nếu không phát hiện được sự trốn thuế. Nhưng những sự thật mà ai cũng thấy rất vô lý khi doanh nghiệp này khai báo lỗ.
Thật vô lý khi hầu hết doanh nghiệp may mặc Việt Nam , dù phải nhập khẩu nguyên phụ liệu của nước ngoài đều làm ăn có lãi nhưng hơn 80% doanh nghiệp may mặc có vốn đầu tư nước ngoài lại báo lỗ. Các doanh nghiệp may mặc có vốn đầu tư nước ngoài có rất nhiều lợi thế hơn các doanh nghiệp Việt Nam như họ có các công ty mẹ ở chính quốc sản xuất nguyên phụ liệu ,sợi bông dệt vải , các phụ liệu khác luôn sẵn sàng cung cấp cho các công ty con ở nước ngoài . Đã có trường hợp do thấy sự không bình thường ở doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài , ngành thuế đã thực hiệh kiểm tra chuyên ngành và phát hiện doanh nghiệp này tuy khai lỗ nhưng doanh thu và quy mô hoạt động tăng gấp 10 lần trong mấy năm gần đây. Ngành thuế đã phát hiện doanh nghiệp này không hề lỗ mà có lời . Mới đây, ngành thuế đã chọn làm việc với 20 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có doanh thu hàng trăm tỷ đồng nhưng lại báo lỗ , yêu cầu giải trình nguyên nhân vì sao lỗ mà vẫn duy trì hoạt động , kết quả thật bất ngờ , 18 trong tổng số 20 doanh nghiệp đó buộc phải khai báo lại và khai báo có lời.
Dù rất bức xúc với những sự việc không bình thường của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có dấu hiệu trốn thuế nhưng ngành thuế vẫn chỉ có thể phân loại doanh nghiệp, yêu cầu doanh nghiệp gỉai trình và giám sát chặt chi phí , mức tiêu hao vật tư và hợp đồng mua bán của các doanh nghiệp này. Với lý do không thể xác định mức giá nào là hợp lý nên dù biết rõ nhưng cơ quan thuế không thể kết luận doanh nghiệp có hành vi chuyển giá. Có lẽ vì vậy mà rất nhiều doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài klhai lỗ triền miên nhưng các công ty mẹ ở chính quốc vẫn cho các công ty con ở Việt Nam mở rộng quy mô hoạt động và tăng doanh thu.
Trước thực tế này, cần có một cơ chế để kiểm tra , thanh tra đối với doanh nghiệp có dấu hiệu không bình thường. Trong khi cá nhân và doanh nghiệp trong nước kêu bị tận thu thì thông qua việc hoàn thuế , các doanh nghiệp nước ngoài lại có thể trốn thuế đã trở thành phong trào . Như thế không có sự bình đẳng , trong cạnh tranh và có sự đối xử không công bằng giữa các doanh nghiệp cùng hoạt động ở môi trường như nhau. Rõ ràng, số tiền thuế mà nhà nước thất thu đối với khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là con số không nhỏ . Nhưng làm thế nào để thu về lại là một câu hỏi không dễ có câu trả lời vì một mình ngành thuế sẽ không thể làm nổi ? Cần có một quy định riêng có tính luật pháp về lĩnh vực này.
Nguyễn Khánh