Phố phường: Xin can

(VOH) - Sáng sớm, Ba Thợ hồ “mở hàng” Hai Sài Gòn bằng câu trách cứ thế nầy: “Anh Hai xấu quá - Anh là nhà báo, đi nhiều, biết nhiều nơi đang “đua” nhau xây nhà máy thủy điện - Vậy mà không giới thiệu cho tui - Xây nhà máy thủy điện mà thiếu cánh thợ hồ tụi tui thì đâu có được”.

Phố phường: Xin can

Hai tui ngạc nhiên vì thực lòng thì biết lộ trình phát triển điện năng ở nước ta phải bảo đảm tăng bình quân xấp xỉ 20%/năm, chứ cụ thể phát triển như thế nào ở đâu Hai Sài Gòn tui đâu có biết. Tại sao Ba Thợ hồ biết mà trách cứ mình. Hỏi rõ đầu đuôi thì Ba Thợ hồ nói Tư hưu trí cho biết - Tính đến nay cả nước có 216 dự án thủy điện vừa và nhỏ đăng ký đầu tư xây dựng với tổng công quát 4.100 MW thông qua Bộ Công Thương. Đó là chưa kể hàng trăm dự án đăng ký ở tỉnh. Chẳng hạn ĐắkNông có hẳn chính sách khuyến khích và nhanh chóng xây dựng được hơn 60 dự án với tổng công suất 200 MW. Thấy thế KonTum qui hoạch liền 54 dự án với tổng công suất 138 MW. Nói chung ở nước ta ¾ địa hình là đồi núi và thác ghềnh trên hàng ngàn con sông nên tiềm năng thủy điện nhỏ và vừa là rất lớn- Nên các tỉnh coi đây là thế mạnh - điện khí hóa đi trước một bước mà. “Anh nào anh nấy hè nhau đầu tư thủy điện nhỏ và vừa. Từ đó Ba Thợ Hồ thấy tương lai đất nước mình rạng rỡ lắm. Vì theo nhận thức của anh thủy điện là nguồn năng lượng có giá thành rẻ nhứt. Thứ hai - Thủy điện mà phát triển, thì nghề “xách xi măng đi tô” của anh hốt bạc. Nên nghe nói phát triển thủy điện thì Ba Thợ hồ hoan nghinh 2 tay 2 chân luôn.

Thấy bạn mình đang “sướng”, đang “mơ” đang “bay bổng” vì tương lai thủy điện nước mình, vì “điện khí hóa đi trước một bước” mà cắt ngang nguồn cảm hứng của bạn mình là không nên. Chợt nhớ ra một chuyện - Hai Sài Gòn làm như quên chuyện thủy điện vậy nên rủ Ba thợ hồ: “chiều nay tui về sớm- cỡ 5 giờ chiều mình ra lẩu dê làm vài xị”. Nghe tới 2 chữ lẩu dê, Ba Thợ hồ phát hoảng. Thôi đi anh Hai- 1 tuần nay liên tiếp ăn lẩu dê trừ cơm nghe tới 2 chữ lẩu dê tui nổi da gà luôn đây. Bộ anh không ngán sao lại rủ tui đi nữa. Tới đây thì Hai Sài Gòn mới nói với bạn mình: Đó chuyện xây thủy điện giống như tui rủ anh ăn lẩu dê vậy. Lẩu dê ngon, bổ, rẻ đồng ý - lâu lâu ăn một lần, khi có nhu cầu mình ăn mới ngon - xây dựng thủy điện cũng thế - phải nghiên cứu cân đối kỹ càng chứ đâu có thể bạ đâu làm đó được. Mấy ông bà đại biểu Quốc hội đang họp ở Hà Nội cảnh báo kiểu làm thủy điện của ta hiện nay là thiếu nhạc trưởng. Tại sao có kết luận như vậy - thì cơn lũ từ thủy điện A Vương tàn phá vùng hạ lưu sông Vu Gia - sông Thu Bồn gây tang tóc cả mấy làng liên tiếp. Mới đây nhứt - thủy điện sông Ba Hẹ xả lũ tạo nên cơn “đại hồng thủy” làm thương vong gần cả trăm người ở hạ lưu sông nầy. Xây thủy điện nhất là thủy điện nhỏ, thủy điện vừa thiếu điều tra nghiên cứu tổng thể là lợi bất cập hại - nhất là trong thời điểm rừng đầu nguồn bị tàn phá, các hoạt động ở hạ nguồn lãnh đủ. Đó chuyện ông Trung Quốc xây mới đập thủy điện ở thượng nguồn sông Mê Kông bị các nước hạ nguồn như Myanma- TháiLan- Lào- Campuchia- Việt Nam mình phản đối tới cùng, bị LHQ lên án tơi bời luôn. Mình đã phê phán chuyện làm thủy điện sai trái của Trung Quốc rồi, thì các địa phương không nên làm theo họ.

Hai Sài Gòn tui nghĩ thủy điện là hiệu quả nhưng để cấp nhà nước làm. Thực tiễn đã chứng minh Nhà nước mới có khả năng điều tra nghiên cứu tổng thể, như: Hòa Bình, Sông Đà, Trị An, Yaly, Thác Mơ… đi vào vận hành ít nhứt cũng 15- 20 năm hơn rồi, an toàn tuyệt đối. Còn ba cái thủy điện nhỏ do địa phương làm- ôi thôi hậu quả quá. Hai Sàigòn xin can vậy. Bởi thủy điện không chỉ biết làm ra điện đem bán thu tiền, khai thác than không chỉ biết moi than lên đem bán. Than, khoáng sản, nước, rừng đều là tài nguyên, đã là tài nguyên thì có hạn - không vô tận. Người lãnh đạo phải có tầm nhìn khai thác tài nguyên - không chỉ trước mắt mà lâu dài./.

Hai Sài Gòn